Eén stof bepaalt of eczeem ook tot astma leidt

Woman with an inhaler Jupiterimages

Ongeveer de helft van de kinderen die ooit leden aan een ernstige vorm van eczeem krijgt maanden, soms jaren later last van astma. Wat deze zogeheten allergische opmars veroorzaakt is echter onbekend. Onderzoekers in Saint Louis hebben nu een stof gevonden, TSLP genaamd, die hierin een sleutelrol lijkt te spelen. Deze ontstekingsfactor wordt afgegeven door de beschadigde huid en kan bij muizen die aan allergenen worden blootgesteld symptomen van astma oproepen. Dat zou kunnen betekenen dat een snelle behandeling van het eczeem en/of remming van TSLP later in het leven astma kan voorkomen (PLoS Biology, 19 mei).

Dat er een verband bestaat tussen eczeem en astma is niet zo vreemd. Beide zijn atopische aandoeningen: ze berusten op een erfelijke aanleg voor allergie. Daarbij reageert het immuunsysteem op stoffen (allergenen) uit de omgeving, die op zich niet schadelijk zijn, zoals bijvoorbeeld graspollen of bepaalde voedselbestanddelen. In Nederland krijgt ongeveer 20 procent van de kinderen atopisch eczeem, maar lang niet altijd in ernstige mate. Volstrekt onduidelijk is echter waarom een fors aantal daarvan vervolgens ook astma krijgt. Dat zou kunnen komen door de overreactie van het immuunsysteem op allergenen, maar het is evengoed denkbaar dat de overreactie het gevolg is van afwijkingen in de huid of in de luchtwegen.

De onderzoekers kwamen TSLP op het spoor toen bleek dat deze voorkomt in de longen van astmapatiënten. De stof is namelijk vooral bekend als een product van huid- en bindweefsel. Bij beschadiging van de huid komt hij in grote hoeveelheden vrij in het bloed. Dit brengt het immuunsysteem in staat van paraatheid, omdat de kans groot is dat ongewenste elementen het lichaam binnendringen. Die boodschap bereikt uiteraard ook de longen, redeneerden de onderzoekers. Daarom manipuleerden zij muizen zodanig dat op bepaalde plaatsen op de huid een eczeemachtige afwijking ontstond. Het bleek dat ter plekke voortdurend enorme hoeveelheden TSLP werden afgegeven. Daarop lieten de onderzoekers de muizen met zo’n huiddefect een allergeen inademen. De reactie was heftig. De dieren vertoonden alle kenmerken van astma zoals een hoge slijmproductie en vernauwde luchtwegen. Hetzelfde gebeurde bij muizen die zo waren gemanipuleerd dat ze ook zonder huiddefect abnormaal veel TSLP produceerden. Bij controledieren trad geen of een veel mildere reactie op. De onderzoekers concluderen dan ook dat de allergische opmars in de aangetaste huid begint en TSLP het voornaamste vehikel is, maar ook dat het effect waarschijnlijk afhankelijk is van de concentratie van deze stof in het bloed. Huup Dassen

    • Huup Dassen