Een beetje autodief gaat voor een Volkswagen Polo

In Zuid-Afrika laten boeven dure auto’s liever staan. Wie een rammelbak rijdt, loopt risico.

Auto’s genoeg, in de morsige showroom van Johan Prinsloo. Maar wie in Johannesburg een auto koopt heeft andere zorgen dan in Nederland. De wagen moet tegen een stootje kunnen, onderdelen moeten gemakkelijk verkrijgbaar zijn en eigenlijk moet hij het altijd doen: in crimineel Johannesburg wil je liever niet met pech staan. Bovenal moet een auto niet in trek zijn bij rovers en bandieten.

Hoewel de criminaliteitscijfers scherp dalen, vinden in Zuid-Afrika naar schatting jaarlijks nog zo’n 15.000 carjackings plaats: langzaam rijdend of wachtend bij het stoplicht word je met geweld van je auto beroofd. Precieze cijfers over de kwetsbaarheid van bepaalde merken worden door verzekeringsmaatschappijen en de politie angstvallig geheim gehouden, maar soms lekt er wat uit. Verkopers als Johan Prinsloo bouwen daar hun bedrijf op.

Prinsloo wijst naar een glimmende donkergrijze Audi. Een prachtige wagen, eigenlijk te mooi voor het dagelijks werk van de Afrika-correspondent. Is deze auto niet wat al te kwetsbaar? Valt mee, meent Prinsloo. „Kijk je er naar, dan gaat het alarm al af”, zegt hij als we instappen voor een proefritje.

Zodra de Audi het terrein afglijdt, schieten met een doffe klap de deuren in het slot. „Deze wagen is met al die toeters en bellen een nachtmerrie voor kapers”, vervolgt Prinsloo. Bovendien is het een grote auto en die zijn sowieso minder geliefd. „Een Toyota Corolla of een Volkswagen Polo is veel riskanter.” Dat is niet helemaal eerlijk, want die auto’s komen nu eenmaal veel voor – en worden dus ook vaker gestolen.

Auto’s worden vaak gestolen vanwege de onderdelen. Bij een bijzondere auto hoef je daar niet bang voor te zijn. Steeds meer Zuid-Afrikanen zoeken daarom hun toevlucht tot minder gangbare Europese merken, zoals Renault of Saab.

Prinsloo adviseert bovenal witte auto’s. „Ze houden niet van wit”, zegt hij. En ‘ze’, dat zijn dan zwarte Zuid-Afrikanen. Criminelen maken bij het kiezen van hun slachtoffers geen raciaal onderscheid, maar de georganiseerde misdaad blijft overwegend een zwarte bedrijfstak. „Vroeger dacht ik: ze houden niet van witte mensen, dus ook niet van witte auto’s.” Maar de kwestie is gecompliceerder. „Alle officiële auto’s van het oude apartheidsregime waren wit. Kwam een witte auto een township in, dan wisten ze dat het een wagen van de overheid was. Daarom rijden zwarten nog steeds nauwelijks in witte auto’s.”

De angst om bij het stoplicht ‘gecarjackt’ te worden, heeft intussen voor rijscholen een nieuwe markt geopend. Vooral expats die zich door de horrorverhalen bij voorkeur 24 uur per dag achter hoge muren verschansen, melden zich bij speciale cursussen om de kans op kaping te verkleinen.

Rijdend in een oud Opeltje verhaalt rij-instructrice Estelle van de firma SADEX over al haar kennissen die al eens een kaping of poging daartoe achter de rug hebben. „Als je niet uitkijkt, beland je gekneveld in je eigen achterbak”, huivert ze.

Het beeld is duidelijk. Maar wat kunnen we doen? Estelle heeft duizenden tips. Natuurlijk rijd je met de deuren op slot en de ramen gesloten. Nader je een stoplicht, minder dan langzaam vaart en blijf doorrollen totdat hij op groen springt. „Nooit zomaar stoppen! En steeds om je heen kijken!” En ga nooit in de middelste baan tussen twee taxibusjes staan, want dan ziet niemand op de stoep wat er gebeurt. Wantrouw verder elke auto met meerdere mannen erin. En mocht het dan toch een keer zo ver komen: „Altijd vragen of je de gordel mag losmaken, anders denken ze dat je een wapen trekt en schieten ze meteen.”

Wie zou na een rijles bij Estelle nog de deur uit durven?

Terug naar Johan Prinsloo. Wat reed zijn donkergrijze Audi lekker. Maar een correspondentenauto is het niet, concludeerden we na het proefritje. Als deze auto een township binnenzoeft springen de bewoners meteen in de houding omdat ze een hooggeplaatst politicus verwachten. Het werd dus een oude, blauwe Honda. De vrouw van de correspondent koos wel een Audi. Een witte.

    • Peter Vermaas