De volgende graag

Max Brockman (samenstelling): What’s next. Originele essays van de volgende generatie wetenschappers. Spectrum, 221 blz. prijs €22,50

Het leek zo’n goed idee van literair agent Max Brockman. Hij vroeg een aantal vooraanstaande geleerden, onder wie enkele Nobelprijswinnaars, hem eens een paar jonge en vooraanstaande onderzoekers te noemen. Hij selecteerde er 18 en liet hun een essay schrijven over vragen die ze zichzelf stellen. Zijn uitgangspunt: van deze kwesties zullen we de komende tijd meer horen. De vakgebieden variëren, maar geven alles bij elkaar een beeld van de wetenschapsgebieden die op dit moment in de belangstelling staan. Dus vooral veel hersenonderzoek, psychologie, taalkunde en evolutie.

Is het ook een goed boek geworden? Er staan een paar boeiende stukken in. Zoals het essay van psycholoog Lera Boroditsky, die zich de vraag stelt of onze taal vormgeeft aan de manier waarop we denken. Denken mensen die een andere taal spreken dan wij ook op een andere manier doordat ze een andere taal spreken? Tot vreugde van de lezer durft Boroditsky die vraag nu eens met een volmondig ja te beantwoorden, en ze geeft interessante argumenten. Zo is daar de Pormpuraaw, een kleine Aboriginalgemeenschap in het noorden van Australië. In plaats van woorden als vooruit, achteruit, links en rechts, spreken deze Aboriginals van noord, zuid, oost en west – tot aan: “er zit een mier op je zuidoostelijke been”. Daardoor zijn ze gedwongen zich altijd een beeld te vormen van hun positie en dat heeft er weer toe geleid dat ze zich heel goed kunnen oriënteren – zelfs in omgevingen die hun onbekend zijn.

Zo staan er nog wel meer interessante essays in dit boek – over virussen, over de verschillen tussen ons en chimpansees en over de klimaatverandering die ons binnenkort noodzaakt naar noordelijke streken te verhuizen.

Maar daar staan veel stukken tegenover waarin geen moeite wordt gedaan iets van de opwinding van de wetenschap over te brengen, waarin niet over grenzen heen wordt gekeken en die in dor en slecht vertaald proza zijn neergebeiteld. Niet wat je verwacht van een aanstormende groep enthousiaste onderzoekers. Het was een goed idee van die Brockman, maar hij had sommige essays gewoon moeten laten overmaken. Warna Oosterbaan

    • Warna Oosterbaan