De lezer schrijft over (bewerkte) foto’s

In de krant van 16 mei staat een foto van het windmolenpark Eemshaven door Sake Elzinga. Iedereen die nauwkeurig kijkt zal opmerken dat de foto stevig bewerkt is. Het heeft in dit geval consequenties voor de nieuwswaarde. Maar we gaan foto’s met nieuwswaarde toch niet wezenlijk veranderen?

Dr. Paul Corten

Plasmolen

In de dagkrant staat wie de foto’s bij een artikel heeft gemaakt, terwijl in het Weekblad wordt gemeld wie het ‘Beeld’ heeft verzorgd. Zit hier een diepere gedachte achter? Bij mij roept dat ‘beeld’ telkens ergernis op, hoewel ik niet precies kan aangeven waarom. Is ‘beeld’ hipper, mag er aan een ‘beeld’ meer gemanipuleerd worden? Is fotografie ‘old school’? Overigens alle waardering voor de fotografie in zowel de krant als het magazine.

Sander Bos

Amsterdam

De krant antwoordt

De lezer kan gerust zijn. Sake Elzinga’s foto van het windmolenpark Eemshaven, vorige week geopend, is niet „stevig bewerkt”. Dat de turbines elkaar in de foto lijken te verdringen, komt door de telelens. Dat licht vervreemdende effect was, samen met de nu minuscuul ogende klassieke poldermolen, juist een extra reden – naast de nieuwswaarde – om deze foto te plaatsen. De rozige zweem komt door luchtvochtigheid en temperatuur van die dag.

Toch heeft de lezer op zichzelf een punt. In het digitale tijdperk is zowel voor de fotograaf als de beeldredactie de verleiding groot om foto’s te manipuleren. Het werkwoord ‘fotoshoppen’, afgeleid van de populaire beeldbewerkingssoftware, staat niet voor niets in Van Dale.

De voorbeelden zijn eindeloos. Begin dit jaar kwam uit dat een fotograaf van het ministerie van Defensie een bekroonde foto uit Uruzgan had geretoucheerd. Een door de woestijn razende jeep bleek in werkelijkheid gesleept te worden. De fotograaf had de sleepstang digitaal weggepoetst, omdat dat ‘de schoonheid’ van de foto ten goede zou komen. Ook NRC Handelsblad drukte die foto destijds te goeder trouw af (Bijschrift: „Een Mercedes-Benz jeep van de infanterie baant zich een weg door de hitte [...] van de Chora-vallei”). In dezelfde tijd raakte een fotograaf in opspraak omdat hij in een natuurfoto een extra ree had ‘geplakt’ omwille van de compositie. En Iran verspreidde foto’s van raketlanceringen waarbij een digitale extra raket-met-rookpluim voor extra effect moest zorgen, maar het omgekeerde bereikte.

Ook vroeger gebeurde het trouwens al. Het Cultureel Supplement schreef onlangs over het papieren tijdperk, toen in het doel rustig een uitgeknipte bal werd geplakt als de fotograaf het beslissende moment had gemist en over prinses Christina die met het retoucheerpenseel gezonde ogen kreeg.

Hoe dan ook, deze krant manipuleert geen foto’s. Sommige handelingen, zoals het zogeheten ‘doordrukken’ van fletse plekken, waardoor het contrast wordt verdiept, mogen nog wel, zoals het vroeger ook in de doka gebeurde. Maar elementen wissen of toevoegen is taboe. De lezer kan erop vertrouwen dat de krant laat zien wat er te zien was.

Achter het gebruik van de credit ‘Beeld’ zit geen diepere gedachte. Het is inderdaad een licht modieuze term. Die gebruiken we vooral om aan te geven dat die ene foto in de krant niet simpelweg een kwestie is van een druk op de knop, maar het resultaat van overleg en selectie door fotograaf, beeldredactie en vormgevers. Maar ‘Beeld: Sake Elzinga’ en ‘Foto: Sake Elzinga’ zijn wat ons betreft synoniemen.

Birgit Donker

Hoofdredacteur

Reacties: nrc.nl/lezerschrijft

Nieuwe kwesties, voorzien van naam en woonplaats, naar lezerschrijft@nrc.nl