Curator bedankt voor 'oninteressant' faillissement

Het aantal faillissementen stijgt, maar grotere advocatenkantoren stoppen met het leveren van curatoren. Ze vinden dat deze vorm van werk te weinig opbrengt.

Hengelo advocate Hetty Maisan / ©foto eric brinkhorst

Naarmate anderen zich dieper in de schulden steken, zien zij de vraag naar hun diensten toenemen: de curatoren die faillissementen moeten afwikkelen.

Op het moment dat het aantal faillissementen naar recordhoogten stijgen, neemt het aantal curatoren af. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat in maart 670 bedrijven en instellingen failliet zijn verklaard (exclusief eenmanszaken). In het eerste kwartaal van dit jaar waren er 1.681 faillissementen: een verdubbeling ten opzichte van het eerste kwartaal van 2008 en het grootste aantal sinds de start van de meting in 1981.

Maar ondanks de grotere vraag naar curatoren stoppen na grote advocatenkantoren ook middelgrote kantoren met het leveren van curatoren. Het levert ze te weinig op. Het salaris van de curator wordt door de rechtbank vastgesteld, maar moet uit de boedel worden betaald. De betaling van het salaris gaat vóór eventuele vorderingen van leveranciers, maar komt pas na de claims van de bank en de beslagen van de fiscus. Als er dan nog maar een fractie van het beloofde salaris overblijft, moet de curator daar genoegen mee nemen. Als de boedel leeg is, bijvoorbeeld door wanbeleid van bestuurders of faillissementsfraude, ontvangt de curator niets. Tenzij hij gaat procederen tegen de bestuurders, maar ook dat kost geld.

Afhankelijk van de ervaring van de curator en de omvang van het faillissement hanteert de rechtbank een uurtarief dat tussen de 186 en 300 euro ligt. Volgens Georg van Daal, advocaat-partner bij Van Mens & Wisselink in Rotterdam, krijgt de gemiddelde curator echter voor 30 tot 40 procent van de tijd die hij aan faillissementen besteedt niet betaald. „Hiermee komt het gemiddeld gerealiseerde uurtarief uit op ongeveer 100 euro”, rekent hij voor.

Dat is een bedrag dat bij alle middelgrote tot grote advocatenkantoren niet alleen ver onder het eigen uurtarief ligt (gemiddeld zo’n 280 euro voor een ervaren advocaat), maar niet eens de gemaakte kosten dekt. „Alle waar is naar zijn geld”, zegt Van Daal. „Als curatoren niet beter beloond worden, zal het moeilijk worden de kwaliteit hoog te houden.”

Door de stijging van de uurtarieven van advocaten de afgelopen jaren, is het verschil met het curatorensalaris steeds groter geworden. „Het is een beweging die al langer gaande is, maar door de recente toename in de categorie ‘oninteressante faillissementen’ is het probleem nu acuter.” Deze categorie bestaat uit faillissementen waarbij al gauw duidelijk is dat de kosten de baten ruimschoots overstijgen of dat het bedrijf is leeggehaald vlak voor de faillietverklaring. Door de slechte economische situatie komen juist deze faillissementen nu vaker voor.

Rocco Mulder, voorzitter van de vereniging voor insolventierechtadvocaten Insolad, noemt de ontwikkeling dat steeds minder kantoren nog faillissementen willen afwikkelen zorgelijk. Volgens hem is al sinds enige tijd sprake van een trend. Simmons & Simmons, NautaDutilh, maar ook het kleinere kantoor Ekelmans & Meijer hebben de afgelopen tijd hun advocaten van de curatorenlijst gehaald of zelfs helemaal afscheid genomen van hun specialisten op het gebied van faillissementsrecht.

Vooral bij grote complexe faillissementen is het volgens Mulder belangrijk dat ook grotere kantoren curatoren beschikbaar blijven stellen. „Je moet een zekere omvang hebben om grote faillissementen te kunnen afwikkelen, maar ook om te kunnen investeren in opleidingen die noodzakelijk zijn voor de kwaliteit.”

Insolad heeft eind vorig jaar een rapport over de beloning van curatoren uitgebracht. Daarin wordt onder meer een beloningssysteem voorgesteld waarbij het honorarium afhankelijk is van meer factoren, zoals opleiding en kantoororganisatie van de curator. Het rapport suggereert als kortetermijnoplossing dat rechtbanken vaker kunnen weigeren een faillissement uit te spreken, als van tevoren al duidelijk is dat er te weinig geld is voor de afwikkeling.

Om het rapport kracht bij te zetten heeft Insolad samen met de fiscus en Recofa, het landelijk overlegorgaan van rechter-commissarissen in faillissementen, een werkgroep samengesteld die eind dit jaar concrete maatregelen moet presenteren aan de minister van Justitie. Mulder denkt vooral aan extra geld in de vorm van een bijdrage van het bedrijfsleven of een vangnet van de overheid. „Curatoren hebben tenslotte een maatschappelijke taak te vervullen.”

    • Nelleke Koops