Bronstig damhert burlt zich schor tijdens vrouwenjacht

Bronstige mannetjesdamherten burlen soms zo hard en lang om een vrouwtje voor zich te winnen, dat hun stembanden het langzaam maar zeker begeven. Zo verraden ze zichzelf als een zwakke broeder (Animal Behaviour, mei). Het is een van de eerste keren dat variaties in de kwaliteit van de lokroep bestudeerd zijn.

De paringstijd, in oktober, is voor damhertenmannetjes van vier jaar en ouder de zwaarste van het jaar: omdat ze aan niets anders denken dan seks, eten ze nauwelijks en slapen ze slecht. Hierdoor raken ze uitgeput en verliezen een kwart van hun lichaamsgewicht. In tegenstelling tot de rest van het jaar maken ze erg veel kabaal: een geluid dat het midden houdt tussen een blaffende zeehond en een kettingzaag die maar niet wil starten. Hoe dominanter de man, hoe lager zijn geluid, waarmee hij vrouwtjes verleidt en concurrenten op afstand houdt – imponeergedrag dus.

Een Zwitsers en Engels onderzoeksteam was benieuwd of dit geluid veranderde door uitputting en het intensieve stemgebruik. Hiervoor installeerden ze opnameapparatuur bij een roedel herten in het Ierse Phoenix Park, in Dublin. De burlfrequentie nam langzaam toe tot een hoogtepunt van 3000 keer per uur rond half oktober, de periode waarin het hoogst aantal paringen plaatsvond. Hierna nam de geluidsoverlast af. Naar de paringspiek toe produceerden de mannen steeds lagere geluiden, wat hen veel energie kostte. In het laatste deel van oktober hielden ze dit niet meer vol: de toonhoogte steeg door uitputting en overbelasting van de stembanden. Door toch geluid te blijven maken stellen de mannetjes zich kwetsbaar op, want andere mannen horen dan dat ze uitgeput raken. Vroeg in de paringsperiode durven mannetjes geen seksegenoten aan te vallen die hoger op de ladder staan; is hun opponent hoorbaar uitgeput, dan doen ze dit wel. Ook de vrouwtjes merken dat hij niet meer in topvorm is, maar niet geroepen is ook mis.

Jop de Vrieze

Luister naar het bronstig hert op www.nrc.nl/wetenschap

    • Jop de Vrieze