Stasi achter moord die aanzet was tot Duitse terreur RAF

Joost van der Vaart

De kogel kwam van een Stasi-spion. De West-Duitse politieagent die de Berlijnse student Benno Ohnesorg in de jaren ’60 doodschoot – een gebeurtenis met vergaande gevolgen in de Bondsrepubliek – werkte voor de geheime dienst van de communistische DDR.

Dat blijkt uit onderzoek van twee medewerkers van de Stasi-archieven, de immense verzameling documenten van het voormalige Oost-Duitse ministerie voor Staatsveiligheid, kortweg Stasi. De dienst bespioneerde niet alleen eigen burgers, maar bemoeide zich ook met de gang van zaken in de buurrepubliek, ‘klassenvijand’ West-Duitsland.

Benno Ohnesorg was een student die op 2 juni 1967 in West-Berlijn meeliep in een demonstratie tegen de sjah van Perzië. De betoging liep uit de hand en Ohnesorg werd door een agent in burger, Karl-Heinz Kurras, doodgeschoten. Ohnesorgs dood leidde tot aanhoudende studentenprotesten in West-Duitsland, en vormde de directe aanleiding tot oprichting van de ultralinkse terreurorganisatie Rote Armee Fraktion. De RAF hield het land bijna een kwart eeuw in de greep van geweld.

Ohnesorgs dood is altijd raadselachtig geweest. Kurras loste van dichtbij een schot op de weerloze student. Na de schietpartij vroeg een collega waarom Kurras zijn wapen trok. Antwoord: „Hij kwam op me afgerend”. Jaren later zei Kurras in een interview: „Wie me aanvalt, wordt vernietigd. Zo moet je dat zien”.

De vraag is nu of de Stasi een moord op een West-Berlijnse student had gepland teneinde de Bondsrepubliek maatschappelijk te destabiliseren.

Kurras (81) stond onder de schuilnaam ‘Otto Bohl’ als Inoffizieller Mitarbeiter (spion) op de loonlijst van de Stasi. Hij leeft nog, maar was vanmorgen niet in staat opheldering te verschaffen. Voor de West-Duitse studentenbeweging was de DDR destijds geen factor van belang. De protesten waren gericht tegen de ‘rechtse krachten’ in de wereld: de regering, oud-nazi’s, Amerika. De Duitse journalist en historicus Arnulf Baring zei vanmorgen: „Als toen bekend was geworden dat de Stasi Ohnesorg had vermoord, hadden de studenten dat voor een complot gehouden; een leugen van de rechtse pers”.