Shorto's sprookjesland is onwelkom voor migrant

Russell Shorto schetst een sprookje van Nederland. Maar de verzorgingsstaat werkt verstikkend. En de spanningen nemen toe, meent Heleen Mees.

Vorige week bejubelde Russell Shorto de Nederlandse verzorgingsstaat (Opinie&Debat, 16 mei). Shorto woont sinds anderhalf jaar in Amsterdam en is blij verrast met de kinderbijslag die hij ieder kwartaal ontvangt en het geld voor de schoolboeken van zijn kinderen. Volgens Shorto is het toptarief voor de inkomstenbelasting van 52 procent slechts een bescheiden prijs voor al dat schoons. Shorto ervaart de Nederlandse verzorgingsstaat als een weldaad, terwijl hij het maximumtarief van 52 procent noemt. Dat verbaast mij, want voor expats geldt een korting van 30 procent op de inkomstenbelasting voor een periode van tien jaar. Gewone stervelingen daarentegen worden geconfronteerd met een marginaal tarief van meer dan 55 procent over iedere euro die ze verdienen (bron CPB). Shorto verzuimt melding te maken van het feit dat in Nederland de prijs van benzine drie keer zo hoog is als in de VS en dat over de meeste aankopen 19 procent BTW verschuldigd is. In de VS is de onroerendezaakbelasting weliswaar hoger dan in Nederland, maar die werkt veel minder verstorend dan de hoge loon- en inkomstenbelasting en omzetbelasting.

Het belangrijkste bezwaar tegen zijn betoog is dat de verzorgingsstaat veel minder gunstig uitpakt voor laagopgeleide migranten dan voor kenniswerkers als Shorto. Hoewel men zou denken dat een ‘zorgzame’ staat voor een hogere kwaliteit van leven zorgt dan een ‘onzorgzame’ staat, is het tegendeel het geval. De verzorgingsstaat is als een verstikkende deken voor de grote groepen migranten. Door de hoge arbeidskosten (15 tot 20 euro per uur op minimumloonniveau; bron CPB) kunnen veel laagopgeleide migranten geen baan vinden en worden zo gedwongen hun leven door te brengen in een gesubsidieerd isolement. In Nederland doen migranten van 15 tot 65 jaar bijna vier keer zo vaak een beroep op een uitkering als andere mensen in die leeftijdscategorie. Ook in de criminaliteitsstatistieken zijn migranten oververtegenwoordigd.

In New York is het precies andersom. Migranten belanden er minder vaak in de criminaliteit en zijn minder vaak werkloos. Het bruto minimumloon is met 7,25 dollar lager dan in Nederland, maar dankzij de Earned Income Tax Credit (EITC) houden mensen met een jaarinkomen tot 37.000 dollar netto meer inkomen over dan ze bruto verdienen. De hoogte van de EITC hangt af van de hoogte van het inkomen en de gezinssamenstelling en beloopt maximaal 4.800 dollar per jaar. Op deze manier blijven de bruto loonkosten relatief laag, waardoor er veel banen worden gecreëerd aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Een voorbeeld. The Sweeney Building in Brooklyn waarin ik woon is onderverdeeld in 85 appartementen. biedt werk aan zes mensen op fulltime basis en aan twee mensen op parttime basis. En op mijn sportschool in Chelsea werken alleen al honderd mensen fulltime en nog eens vijftig mensen parttime.

In Nederland bestaan zulke banen niet. In plaats daarvan is er een labyrint aan uitkeringsregelingen dat moet verbloemen hoeveel mensen onder 65 jaar van een uitkering leven. Zodoende kon burgemeester Cohen tijdens de Henri Polaklezing op 14 mei met droge ogen beweren dat Nederland het in internationaal perspectief goed doet op het punt van werkgelegenheid, terwijl ruim anderhalf miljoen mensen onder de 65 jaar op een uitkering zijn aangewezen. Als de crisis doorzet, zullen dat er binnen afzienbare tijd twee miljoen zijn, meer dan een kwart van de beroepsbevolking.

Sinds de eeuwwisseling heeft Nederland te maken met een ongekende uitbarsting van politiek geweld en anti-migrantensentimenten. In 2002 werd Pim Fortuyn op het Mediapark in Hilversum doodgeschoten. Volgens opiniepeilingen maakte de populistische Fortuyn een reële kans om premier te worden na de verkiezingen die een week later werden gehouden. In 2004 werd Theo van Gogh in Amsterdam op brute wijze vermoord door Mohammed B. Op Van Goghs lichaam was een doodsbedreiging aan het adres van het toenmalige Kamerlid Ayaan Hirsi Ali vastgepind die vervolgens het land moest ontvluchten.

Op koninginnedag werd de nationale feestparade wreed verstoord door een kaalgeschoren autobestuurder die met zijn Suzuki Swift op het publiek inreed en daarbij acht mensen doodde. Volgens de politie had Karst T. het gemunt op de koninklijke familie. De afgelopen jaren heeft koningin Beatrix zich ingezet om de spanningen tussen de bevolkingsgroepen in Nederland te verminderen, tot groot ongenoegen van Geert Wilders. Toen Beatrix in haar kersttoespraak opriep tot tolerantie, eiste de PVV-leider dat de koningin niet langer deel zou uitmaken van de regering. Als er nu verkiezingen zouden worden gehouden zou Geert Wilders volgens opiniepeilingen de grootste partij van het land kunnen worden.

Russell Shorto is onwaarachtig als hij de Nederlandse verzorgingsstaat afschildert als een werkelijkheid geworden sprookje zonder ook maar een verband te leggen met Fortuyn, Van Gogh en Wilders. Shorto is duidelijk een passant die zich geen zorgen hoeft te maken over de toekomst van het land waarin ik ben opgegroeid.

Heleen Mees woont in Amsterdam en New York. Zij is columnist van NRC Handelsblad.

Lees het artikel van Shorto op nrc.nl/opinie

    • Heleen Mees