Ruim dertig jaar in Gaddafi's ongenade

In Jordanië is Fathi al-Jahmi gisteren overleden. Hij was de prominentste dissident van Libië.

Fathi al-Jahmi in 2008 . Foto AFP Ruim dertig jaar in Gaddafi’s ongenade Fathi al-Jahmi (1941-2009), dissident (FILES) -- A file picture dated February 24, 2008 shows Libyan political activist Fathi al-Jahmi speaking to an AFP reporter at a hospital in Tripoli. Jahmi, who has publicly called for democracy and criticised Moamer Kadhafi's regime, died in a hospital in Jordan on May 21, 2009. Jahmi, who was admitted to the hospital on May 6, had been "under intensive care and was being treated by a Jordanian cardiologist," said the official without elaborating. AFP PHOTO/MAHMUD TURKIA AFP

De prominentste politieke dissident van Libië, Fathi al-Jahmi, is gisteren op 68-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Jordanië overleden waarheen hij was overgebracht vanuit een Libisch ziekenhuis. Jahmi had hartproblemen en diabetes.

Libië meldde in maart 2008 dat Jahmi na vier jaar gevangenschap was vrijgelaten en het ziekenhuis waar hij toen werd vastgehouden kon verlaten. Maar een delegatie van Human Rights Watch die hem die enkele weken later bezocht, constateerde dat veiligheidsfunctionarissen de toegang tot zijn kamer controleerden. Toen zij hem eind vorige maand bij een nieuw bezoek vroeg of hij vrij was te vertrekken, antwoordde hij „nee”.

Jahmi was vroeger provinciegouverneur, maar viel in 1973 al in ongenade omdat hij kritiek had op de weigering van de Libische leider Moammar Gaddafi om verkiezingen te organiseren. In de daaropvolgende jaren ging hij de gevangenis in en uit en werd hij bedreigd en gemolesteerd.

In december 2002 werd hij veroordeeld tot vijf jaar gevangenisstraf omdat hij twee maanden eerder in het Volkscongres van Tripoli – via de volkscongressen drukken de Libiërs volgens Gaddafi’s leer hun wil uit – had opgeroepen tot vrije verkiezingen, een vrije pers en vrijlating van alle politieke gevangenen.

Jahmi kwam in maart 2004 vrij onder druk van de Amerikaanse senator Biden – nu vicepresident – die toen Libië bezocht. In een bedankbrief aan Biden schreef hij: „Zolang ik adem zal ik vechten voor de vrijheid van mijn volk”, en dat deed hij. Tegen de Amerikaanse Arabischtalige zender Al-Hurra (De Vrije) zei hij enkele dagen later: „Gaddafi is een dictator die niet beter weet [...] Hij heeft de macht van het volk gekaapt. Op dit moment daag ik hem uit van binnen Libië en ik ben bereid mijn leven te offeren.” Tien dagen later werd hij weer opgepakt.

Washington heeft zich jarenlang ingezet voor Jahmi. Een Amerikaanse woordvoerder zei gisteren te betreuren dat Jahmi in Jordanië niet was hersteld, maar zweeg over de Libische behandeling van de dissident. De relaties tussen de VS en Libië, die vroeger zeer slecht waren, zijn de laatste jaren genormaliseerd.