Op zoek naar mijn oom en ik

Stine Jensen: Dokter Jazz. Anthos, 248 blz. €18,95

‘Jammer dat nog niet alle Nederlanders inzien hoe waardevol een gemengde relatie kan zijn’, zei Stine Jensen in een interview naar aanleiding van haar boek Turkse vlinders (2005). Daarin schreef ze over haar liefdeservaringen met de Turkse kapper Ozay. Toch durfde ze na drie jaar geen huwelijk aan. Leuk, die grote cultuurverschillen, maar ook lastig. Heerlijk, al die aandacht en bezitsdrang, maar ook beklemmend. Gezellig, die grote schoonfamilie die zich steeds met je bemoeit, maar je moet er wel tegen kunnen.

Ook uit haar eerste roman, Dokter Jazz, over nieuwe grensoverschrijdende liefdes, valt niet zonder meer af te leiden dat gemengde relaties zo waardevol zijn. Ik zou zelfs zeggen: eerder niet dan wel. Opvallend is daarbij dat de partij uit het Westen, uit Kopenhagen, een stuk happiger is dan die uit het Oosten. Mads wil wel, maar de Saoedi-Arabische Louhou kiest voor een veilige verbintenis met neef Tahir. Selma wil wel, maar de Egyptische Kader keert, na wat erotische verkenningen, haastig terug naar zijn echtgenote Zeynep. Het is vooral ‘ons’ probleem, als ik het goed begrijp: wij speuren in verre, liefst oosterse landen naar een antwoord op ‘de seksuele eenzaamheid in het Westen.’

Hoofdpersoon is Dolly Laudrup, een 34-jarige wulpse Deense, die met ferme hand reis- en kookboeken, romans en thrillers redigeert. ‘Ik snij erop los, haal het overtollige weg.’ Zinnen die ‘treurig hangen’ krijgen van haar ‘een complete lift.’ Ze houdt niet van psychologische romans. Karakterontwikkeling is een overschat iets. Poëzie is ook niet aan haar besteed. Haar borsten ziet ze liever benoemd als ‘skippyballen’ dan als ‘honingheuvels.’

Een geducht type, deze Dolly, maar toch niet helemaal zeker van haar zaak. Ze is naar eigen zeggen op zoek naar ‘de wortels van mijn identiteit.’ Ze meent dat ze die kan vinden in de lotgevallen van haar overleden oom Mads. Beter bekend als Dokter Jazz: klarinettist in een jazzband en keel-, neus- en oorarts. Hij kluste bij als reparateur van maagdenvliezen – operaties bij moslima’s die tijdens de huwelijksnacht weer even ongerept willen zijn.

Oom en nicht lijken op elkaar: ze liggen beter in de markt voor avontuurtjes dan voor echte relaties. ‘Die waarheid is even pijnlijk als mijn borsten prachtig’, zo vat Dolly de kwestie hompelig samen. Ze is bang om te eindigen als hij: als een dronkelap, na een reeks mislukte liefdesavonturen. Dertien jaar na zijn dood gaat Dolly op bezoek bij familieleden, oud-collega’s en voormalige minnaressen. Ze reconstrueert zijn leven. Ze voert ons mee naar Riad, waar Mads ooit werkte, laat hem daar hete nachten beleven met Louhou en stuurt hem dan met lege handen naar huis.

Waarom we alles moeten weten over dokter Jazz wordt niet duidelijk. Net als Dolly moet Jensen weinig hebben van karakterontwikkeling, zodat de titelheld een bleke figuur blijft met duistere drijfveren. Een bevlogen arts of een zuipschuit? Een missionair of een platte versierder? Een man met een moraal of een geldwolf? Van alles wat, waarschijnlijk.

Het boek als geheel is ook wat onbestemd en vertegenwoordigt diverse genres: essay, reisboek, thriller, erotisch proza, een roman ook die zwabbert. Dit boek wil ons ongetwijfeld iets leren over de hedendaagse vrouw. Maar wat? Moet zij seks willen of liefde? Moet zij slim zijn of aantrekkelijk? Vrij of gebonden? Maagd of Maria? In het ideale geval laat zich dit alles combineren in een mooie gemengde relatie – maar ik ben er niet helemaal van overtuigd.

    • Janet Luis