Fransen dansen op Gershwin tegen racisme

Dans Compagnie Montalvo-Hervieu met Good Morning, Mr. Gershwin. Gezien: 20/5, Muziektheater Amsterdam. Herhalingen 22, 23/5. Inl: 020-6255455, www.het-muziektheater.nl * *

„Vive la différence!” Met die Franse kreet kan de boodschap van José Montalvo en Dominique Hervieu kort worden samengevat. Het Franse choreografenduo maakt voorstellingen waarin diversiteit tot leidend principe zijn verheven. Dansers van verschillende leeftijd, fysiek en kleur werden bij elkaar gebracht in caleidoscopische multimediaproducties waarin dansstijlen - hiphop, tap, Afrikaans, flamenco, klassiek, modern - onbekommerd naast elkaar werden geplaatst, zonder pogingen om tot één samenhangende stijl te komen. Integendeel. Verschillen zijn er om gekoesterd te worden.

En dat werkte. Paradis, waarmee hun Compagnie Montalvo-Hervieu in 1997 doorbrak, was een verrassend feest van veelvormigheid. De opvolgers werden volgens hetzelfde recept opgezet, waarbij expliciete boodschappen over de zegeningen van de multiculturele samenleving werden vermeden.

Met die gewoonte wordt in Good Morning, Mr. Gershwin, te zien in het Amsterdamse Muziektheater, gebroken. Aanvankelijk laat deze voorstelling uit 2008 de bekende mix van filmprojectie en live dans zien, altijd vrolijk en aanvallig, knap en gedisciplineerd uitgevoerd. De vijftien dansers razen over het toneel, ieder krijgt een solo of duet waarin de eigen specialiteit kan worden geëtaleerd. Dit keer overheersen Afrikaanse en urban elementen: onnavolgbaar snelle dribbels en armbewegingen of hiphopskills waarbij lichamen zich in merkwaardige knopen leggen en op elk denkbaar steunpunt – voet, knie, arm, hand, rug, hoofd – wordt rond getold.

Dan treedt een kentering op. De luchthartige Broadwaymelodieën (Embraceble You, I Got Rhythm) van componist Gershwin, volgens Montalvo en Hervieu „de eerste urban componist”, worden vervangen door dramatische liederen uit Gershwins anti-segregatie-opera Porgy and Bess en de Hollywoodachtige strandtaferelen op film maken plaats voor donder, bliksem en woelige baren. Beelden van bordjes ‘For Whites Only’ verschijnen, van lynchpartijen, van demonstraties tijdens de Burgerrechtenbeweging. Een ontroostbaar huilende zwarte peuter symboliseert het leed van uitsluiting.

Montalvo en Hervieu hebben geen eigen statement of prikkelende visie toegevoegd aan dit navrante archiefmateriaal. Zelfs de bewegingstaal, die toch al niet uitblinkt door emotionele expressiviteit, verandert niet wezenlijk; alle zeggingskracht komt van de muziek en de filmprojecties.

Zo wordt deze aanklacht tegen racisme tot een gemeenplaats waar je als toeschouwer niet veel mee kunt. Ja, dat is allemaal gebeurd, en ja, het gebeurt nog, en ja, dat is verschrikkelijk en beschamend. Op een enkele racist na zal niemand dat ontkennen. Zo transformeert Good Morning, Mr. Gershwin van charme-offensief tot een gemakzuchtig appèl aan het collectieve schuldbewustzijn. Nogal gratuit. Dat is ook Frans.

    • Francine van der Wiel