Europa krijgt nog niets van Rusland

Europa wil graag een betere relatie met Rusland. Op een top in het Verre Oosten van Rusland bleek vandaag hoe groot de verschillen nog altijd zijn.

Wat Europese leiders ook zeggen, Rusland vertrouwt het niet. Het nieuwe ‘Oostelijk Partnerschap’ van de EU met zes Russische buurlanden mag zich niet gaan richten tegen Rusland, zei de Russische president Dmitri Medvedev vanochtend, na een tweedaagse topontmoeting van zijn land met de Europese Unie. „Ik wil gewoon niet dat landen met anti-Russische neigingen zich aansluiten bij andere Europese staten.”

Op de bijeenkomst in Chabarovsk, in het oosten van Rusland, had de EU Rusland nog aangeboden om mee te doen aan projecten die horen bij het Oostelijk Partnerschap (een politiek en economisch samenwerkingsakkoord met Georgië, Oekraïne, Moldavië, Azerbajdzjan, Armenië en Wit-Rusland). De meeste van die projecten, over infrastructuur, energie en grensbewaking, moeten nog worden bedacht – Rusland kan zo meedoen. Europese leiders zeggen ook al wekenlang dat het Oostelijk Partnerschap niet is bedoeld als pact tegen Rusland. Maar Rusland vertrouwt vooral Europese lidstaten als Polen en Zweden niet, die vinden dat Oekraïne en Georgië ook EU-lid moeten worden.

De relatie van de EU met Rusland is moeizaam sinds de gevechten tussen Georgische en Russische troepen, vorig jaar zomer, en de tijdelijke onderbreking van de energietoevoer – door Rusland – naar Europese landen afgelopen winter. De EU hoopte dat het zou helpen dat de Tsjechische president Václav Klaus de Europese delegatie in Chabarovsk leidde. Tsjechië is nu voorzitter van de EU en Klaus staat bekend als eursceptisch, maar hij zou wel de boodschap van alle EU-landen moeten overbrengen.

De EU stelt dat Rusland zich niet aan de afspraken houdt over het terugtrekken van troepen uit de twee gebieden die zich onafhankelijk hebben verklaard van Georgië, Abchazië en Zuid-Ossetië. De EU gaat er ook vanuit dat Rusland de energietoevoer zo weer zal stoppen als het daar aanleiding voor ziet. De Europese Commissie had een plan bedacht waarbij de Europese landen snel zouden worden gewaarschuwd als die stopzetting dreigde.

Medvedev wilde de EU geen toezeggingen doen. „Waarom zouden we? Aan onze kant zijn geen problemen. Alles is in orde.” Het probleem is Oekraïne, vindt Rusland. Medvedev zei dat de EU Oekraïne moet gaan helpen om de betalingsverplichtingen na te komen. Rusland had de EU ook voorgesteld om een nieuw verdrag te maken voor energiesamenwerking. De EU vindt het verdrag dat er nu is voor handel, transport en investeringen op het gebied van energie, het Energiehandvest, goed genoeg – maar Rusland wil het niet ratificeren, het wil zeggenschap houden over de energietoevoer. De EU en Rusland kwamen er in Chabarovsk niet uit.

Er wordt wel verder gewerkt aan een nieuw akkoord van de EU met Rusland over politieke en economische samenwerking. Het oude ‘partnerschaps- en samenwerkingsakkoord’ uit 1997 is verlopen, de besprekingen over het nieuwe zijn vorig jaar begonnen, na een bijeenkomst van Rusland en de EU in de Siberische stad Chanty-Mansijsk.

De topbijeenkomst van gisteren en vandaag was nog verder weg, ruim 6000 kilometer ten oosten van Moskou. Rusland, zeggen diplomaten in Brussel, wil indruk maken op de EU, het wil laten zien hoe groot het is. Op een bijeenkomst met studenten in Chabarovsk zei Medvedev dat gisteren zelf ook: „Zij [de Europeanen, red.] zullen de grootsheid van Rusland voelen. Ze moeten begrijpen hoe Rusland tot stand is gekomen, hoe groot het is, welke moeilijkheden we hebben en welke voordelen.”