'Arbeidsmarkt heeft migranten nog steeds nodig'

De werkloosheid stijgt door de economische crisis. Maar de trend voor de lange termijn is nog steeds dat Europa arbeidskrachten te kort komt en migranten nodig heeft.

VIA-voorzitter Bert Bakker DENHAAG:JAN2002 D66_kamerlid Bert Bakker FOTO TWEEDE CAMERA Vereniging voor Internationale Arbeidsbemiddelaars (VIA) Tweede Camera

Als Europese landen in de komende jaren geen of weinig arbeidsmigranten toelaten, gaat het ‘hek om de arbeidsmarkt’ knellen. Dat voorspelden het Sociaal Cultureel Planbureau en het Centraal Planbureau deze week in de zevende Europese Verkenning.

Het is moeilijk voor te stellen, nu de werkloosheid oploopt. Maar in 2030 komen Nederland én de rest van Europa arbeidskrachten tekort, als dat ‘hek’ om Europa blijft. „Dat leidt tot hogere lonen voor lager opgeleiden en dus tot hogere prijzen. Ook de herkomstlanden van potentiële migranten zijn slechter af, omdat er minder geld naar hen terugstroomt”, zo staat in het rapport.

Bert Bakker, voormalig Tweede-Kamerlid voor D66, is nu voorzitter van de Vereniging voor Internationale Arbeidsbemiddelaars (VIA). Bij die vereniging zijn 35 uitzendbureaus aangesloten. Jaarlijks bemiddelen ze gezamenlijk ruim 50.000 buitenlandse werknemers. De arbeidsmigratie – en dus ook de bemiddeling van die arbeiders – moet beter geregeld worden, vindt Bakker. Nederland ontkomt niet aan migratie, zegt hij: „Iedere politicus die nu zo zijn best doet tegen Europa te zijn, ontkent de realiteit van onze internationale arbeidsmarkt.”

Wat is de goede strategie om die komende krapte tegen te gaan?

„We zouden moeten beginnen met te erkennen dat die krapte eraan komt. Nederland is nu naar binnen gekeerd, de overheid zoekt nationale oplossingen om de binnenlandse problemen op te lossen: langer doorwerken, mensen die nu buiten de arbeidsmarkt vallen, aan het werk helpen. Dat moet ook gebeuren, maar het is op de lange termijn niet genoeg. We moeten naar buiten kijken. Binnen enkele jaren zijn hier 750.000 werknemers nodig. Van binnen én buiten de Europese Unie. Van aspergestekers tot ingenieurs.”

Maar mensen zijn nu zelf bang hun baan te verliezen. Is het dan niet logisch dat de overheid eerst voor hen opkomt?

„Ik begrijp die weerstand wel, het idee dat arbeidsmigranten ‘onze’ banen afpakken. Maar er is geen sprake van verdringing. Er zijn gewoon geen Nederlanders te vinden voor bepaalde banen. Ik was laatst bij een vleesverwerkingsbedrijf; daar waren van de 400 werknemers er vijf Nederlands: de leidinggevenden. Zo’n bedrijf kan niet zonder Polen, die het uitvoerende werk wél willen en kunnen doen. Nederlanders doen dat werk gewoon niet. Dus dat arbeiders uit Oost-Europa of daarbuiten ons nu verdringen, dat is een onhoudbaar standpunt. We moeten onder ogen zien dat er sectoren zijn die zelfs op dit moment, in deze crisis, niet overeind zijn te houden, zonder arbeidsmigranten.”

Het SCP en CPB noemen als oplossing tijdelijke en selectieve immigratie van laagopgeleide arbeidsmigranten, om de druk op de arbeidsmarkt te verlichten. Wat vindt u?

„Ja, dat zou een goede manier zijn om zowel hoger- als lageropgeleiden te trekken. We moeten geen ongecontroleerde stroom migranten ons land binnenkrijgen. Maar als in bijvoorbeeld de gezondheidszorg mensen nodig zijn, moeten we tot díe sector tijdelijk arbeidsmigranten toelaten. Dat geldt ook als er een tekort is aan tandartsen, lassers of industriewerknemers. Welke sectoren straks tekorten zullen hebben, laat zich niet vooraf voorspellen.”

Zoals nu nog niet eens met Europese burgers het geval is, zo bleek deze week uit de omstandigheden waarin Roemenen in Someren werkten.

„Het is schandalig dat zulke uitbuiting nog voorkomt. De werkvergunning zoals die nu geldt voor Roemenen en Bulgaren, maakt ze afhankelijk van hun werkgever. Die vraagt de vergunning aan en kan dus de gekste eisen aan de arbeiders stellen. Laatst weer, kwamen we een bedrijf tegen dat maandelijks 100 euro int vanwege de administratiekosten om het sofinummer te regelen. Dat is een kwestie van één belletje. Wat mij betreft zou de arbeidsmarkt open kunnen voor deze mensen, of zou er een lichter systeem met werkvergunningen moeten komen. Zodat je wel zicht houdt op wie er binnenkomt, maar mensen zelf kunnen bepalen waar ze werken.”

En hoe houdt u de migranten uit handen van de onbetrouwbare, malafide uitzendbureaus?

„Ik ben voor een vergunningsysteem voor uitzendbureaus, al weet ik dat daar veel weerstand tegen bestaat. De overheid moet iets doen om de markt van malafide uitzenders te zuiveren. Een vergunning zou kunnen werken.”

    • Annemarie Kas