Woningmarkt blijft probleem

Het gaat niet goed met de woningmarkt. Vrijdag presenteerde het kabinet plannen om die markt te ondersteunen. Bij nader inzien blijkt er weinig nieuws onder de zon.

Het aantal huizen dat te koop staat, steeg in het eerste kwartaal van 2009 met 6 procent. De huizenprijs daalde dezelfde periode met 3,1 procent. In 2011 wordt een bouwproductie van 41.000 woningen verwacht, waar 80.000 was afgesproken. En in de bouwsector moet rekening worden gehouden met een verlies van 100.000 arbeidsplaatsen.

Kortom, het gaat slecht met de woningmarkt. Na maandenlang aandringen van de bouwsector en de Tweede Kamer presenteerde minister Van der Laan (Wonen, PvdA) afgelopen vrijdag zijn reddingsplan voor de woningmarkt. Ontwikkelaars, corporaties en huizenbezitters krijgen steun van het kabinet. Vanmiddag praat de Tweede Kamer over het plan.

Maar zullen de crisismaatregelen ook werken?

Dat is nog maar de vraag. Het plan omvat veel bestaande maatregelen zoals de woonlastenfaciliteit en de Leegstandswet, die zijn afgestoft en opnieuw onder de aandacht worden gebracht. Over andere maatregelen, zoals directe hulp aan huizenbezitters in problemen, moet Van der Laan nog spreken met andere partijen. En voor praktisch elke uitgedeelde overheidssubsidie moet een tegenprestatie worden geleverd.

Een voorbeeld: de corporaties. Voor hen is de komende twee jaar 320 miljoen euro beschikbaar via een fiscale regeling als ze energie besparen. Een plan dat ook al maanden geleden in het crisisakkoord van het kabinet stond. Voor die 320 miljoen moeten jaarlijks zeker 100.000 woningen extra worden geïsoleerd. Daarnaast gaat Van der Laan met brancheorganisatie Aedes in gesprek over „onder welke condities extra inspanningen op het gebied van nieuwbouw mogelijk zijn”. Het kabinet zo’n 10.000 woningen extra.

Voor commerciële ontwikkelaars is de komende twee jaar 395 miljoen beschikbaar om vastgelopen bouwprojecten vlot te trekken. Dat klinkt mooi, maar dat geld kan alleen via de gemeente worden aangevraagd. En het kabinet eist dat die gemeente ook zelf de portemonnee trekt, bijvoorbeeld door de grondprijs te verlagen of uitstel van betaling te geven voor grondkosten. Van de beschikbare 395 miljoen is 245 miljoen nieuw, 150 miljoen is gereserveerd geld dat naar voren is gehaald.

Voor particuliere huizenbezitters wordt weinig gedaan. Zij moeten het doen met een subsidiepot van 12 miljoen euro voor ‘maatwerkadvies’ over energiebesparing. De isolatiemaatregelen moeten daarna uit eigen zak worden betaald. Wellicht wordt de BTW op isoleren (tijdelijk) verlaagd.

Huizenbezitters die in problemen komen doordat ze werkloos raken of met twee woningen zitten, hoeven niet op financiële steun te rekenen. Van der Laan gaat slechts in gesprek met partijen als banken, corporaties, makelaarsvereniging NVM, en Vereniging Eigen Huis (VEH) over hoe gedwongen verkopen en restschulden kunnen worden voorkomen. Verder worden particulieren gewezen op twee bestaande regelingen, de woonlastenfaciliteit en de Leegstandswet. De woonlastenfaciliteit is alleen voor huizen die onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) vallen, dus huizen tot 265.000 euro. Hierbij worden de hypotheeklasten tijdelijk aangepast aan het lagere inkomen. De Leegstandswet biedt de mogelijkheid een woning tijdelijk te verhuren. Maar banken moeten toestemming geven voor tijdelijke verhuur, en dat doen ze vaak niet.

Oppositiepartijen VVD en SP noemen het crisispakket windowdressing. „Het echte probleem zit bij woningbezitters die niet meer bewegen, en voor hen gebeurt niets”, zegt Kamerlid Brigitte van der Burg (VVD). Kamerlid Paulus Jansen (SP) noemt het pakket „nog steeds zeer rudimentair”. Ook Kamerlid Bas Jan van Bochove van coalitiepartij CDA is „teleurgesteld”. Hij stelt dat „er een een brief met hoofdlijnen van beleid ligt, zonder ook maar het begin van een concrete uitwerking.” De PvdA is wel tevreden. Die vindt dat met dit reddingsplan iedereen zijn steentje moet bijdragen.

Veel maatregelen waarvoor de afgelopen maanden is gepleit, treft het kabinet vooralsnog níét. Zo wordt met geen woord gerept over het afschaffen van de overdrachtsbelasting, die aankoop van een woning goedkoper zou maken. Naar verhoging van de NHG-grens wordt nog onderzoek gedaan. Om corporaties onverkoopbare woningen te laten opkopen om ze (tijdelijk) terug te laten verhuren aan bewoners, moet Van der Laan onderhandelen met Aedes. Eerder bleek dat corporaties weinig enthousiast zijn over het plan.

    • Oscar Vermeer