Stadion biedt Rotterdam-Zuid weer toekomst

Rotterdam verwelkomt het plan voor de bouw van een nieuw voetbalstadion. Maar ook Feyenoord zal moeten meebetalen, vindt de raad. „Bij de rest van het gebied moet er al geld bij.”

Zelfs de immer kritische oppositie sloeg vorige week een positieve toon aan. „Ik ben zowaar enthousiast”, grijnsde SP’er Leo de Kleijn tijdens het raadsdebat. Rotterdam staat voor een immense opdracht, vooral ‘op’ het grotendeels verloederde Zuid. Het Stadionpark, met de nieuwe Kuip als hét beeldmerk, zou inderdaad wel eens het antwoord kunnen zijn op de vraag hoe de sociaal-maatschappelijke achterstanden weg te werken, meende De Kleijn.

Kanttekeningen plaatste zijn fractie echter bij de financiering van het miljardenproject, en de SP was niet de enige. De gemeente zal niet alleen mogen opdraaien voor de kosten, was de eensluidende mening in de gemeenteraad. Ook Feyenoord, de hoofdbespeler van het nieuwe complex (80.000 toeschouwers) aan de Nieuwe Maas, zal een deel van het geschatte investeringsbedrag – ruim 500 miljoen euro – moeten ophoesten. Andere beoogde financiers zijn onder meer het Rijk en de provincie, de Nederlandse Spoorwegen, enkele onderwijsinstellingen en commerciële partijen.

Maar de voetbaltrots van Zuid verkeert – al jaren – in financiële nood. „De bal ligt bij Feyenoord”, zegt projectleider Jan Geuskens van het Stadionpark. Ook op een ander punt moet overeenstemming worden bereikt: kunstgras. Feyenoord verzet zich vooralsnog tegen de gedachte, maar met het oog op „een optimale bezettingsgraad” is er voor natuurgras straks geen plaats op het trainingscomplex Varkenoord, zegt Geuskens.

In december ontvouwde de gemeente de plannen voor het Stadionpark: een geheel nieuwe invulling van het gebied (127,3 hectare) rondom de Kuip, gelegen in de deelgemeente IJsselmonde. Bedoeld om het achtergebleven Zuid (bijna 200.000 inwoners) ‘een sociaal-economisch facelift’ te geven. Naast het stadion behelst de grootschalige herontwikkeling verder onder meer de bouw van een overdekte schaatsbaan, uitbreiding van het Topsportcentrum (met sportopleidingen) en een herschikking van de amateursporten (voet-, honk- en softbal, cricket) op het jeugdcomplex Varkenoord, pal tegenover de Kuip.

Sport is vooral het gereedschap om Zuid te vervolmaken, weet ook architect Ruurd Gietema van KCAP. Zijn internationaal opererende ontwerpbureau is op slechts enkele honderden meters verwijderd van de Kuip. Wie nu door het gebied wandelt, waant zich volgens hem „een beetje in de woestijn, omdat het een stedenbouwkundige optelsom is zonder enige samenhang”. Gietema: „Vele grote geesten hebben zich ingespannen voor Rotterdam, maar op dit gebied hebben ze hun liefde niet op losgelaten.”

De enige zichtbare bouwactiviteit op dit moment is de uitbouw van het Topsportcentrum. Toch zeggen Geuskens en Gietema wel degelijk haast te hebben en achter de schermen druk bezig te zijn. Het nieuwe stadion is het beoogde onderkomen van zowel de openingswedstrijd als de finale van het WK voetbal 2018, dat Nederland en België willen organiseren. Geuskens: „Zodra de wereldvoetbalbond zijn keuze maakt in december 2010 moeten de laatste hobbels zijn weggenomen.”

Opmerkelijk genoeg is de weerstand tegen de voor Nederlandse begrippen ongekende herinrichting te verwaarlozen. Geuskens heeft daar wel een verklaring voor. De gemeente organiseerde het afgelopen jaar tal van informatie- en inspraakavonden. „Wie Zuid ook maar een beetje kent, weet dat hier iets moet gebeuren. Rotterdammers zijn daarnaast niet bang voor vernieuwing; de stad is permanent in ontwikkeling. Bovendien krijgt de trots van de stad, oftewel Feyenoord, een prominente plaats.”

Zelfs de meeste gedupeerde ondernemers op het bedrijventerrein Klein België langs de Maas tonen begrip, zegt Geuskens. „Een collega was laatst bij een van hen; het bedrijf staat op de plek waar straks zo ongeveer de middenstip ligt. Binnen wapperden de Feyenoordvlaggetjes hem tegemoet. Voor hun club maken ze graag plaats.”

Toch is enige scepsis op zijn plaats. Grote infrastructurele projecten willen in Nederland nog weleens ontaarden in een financieel fiasco. Zoals de Noord-Zuidlijn in Amsterdam, die ruim 1 miljard euro duurder blijkt te zijn dan oorspronkelijk was gedacht.

In Rotterdam worden de totaalkosten geraamd op bijna 4 miljard euro. Een sluitende grondexploitatie van het gebied is een illusie, erkent Geuskens: „Het stadion zou zichzelf moeten kunnen bedruipen, en is niet volledig afhankelijk van voetbalwedstrijden. Maar de rest van het gebied, daar moet geld bij. Maar het gaat dan ook om de sociaal-maatschappelijke meerwaarde. Om banen creëren, om onderwijs, om participatie. Zodat Zuid uiteindelijk steviger in zijn schoenen staat.”