Rapper Eminem is terug met oude trucs

Publiciteitsfoto Eminem (Foto AP) In this image released by Interscope/Aftermath/Shady Records,rapper Eminem is shown. Eminem's record company says the mega-selling rapper will release not one, but two new records this year. Interscope Records said Thursday the Detroit star will release "Relapse" on May 19. It's his first original studio album in more than four years. The record company says Eminem also is working on a follow-up album, to be called "Relapse 2," that will come out in the second half of the year. (AP Photo/ Interscope/Aftermath/Shady, Karin Catt) ** NO SALES ** Associated Press

Daar zat hij, afgelopen vrijdag in de veelbekeken tv-show van Jonathan Ross op de BBC. Holle ogen onder een grote grijze muts, een smal gezicht en een zachte stem. Het was duidelijk: de Eminem die we tot vier jaar geleden kenden, is niet meer. De nietsontziende rapper met zijn snerende commentaren, is nu een kwetsbare man van 36, die braaf antwoordt en af en toe met vertwijfelde blik een grapje probeert. Toch is hier sprake van een comeback. Eminem zat bij Ross om te praten over zijn nieuwe cd, Relapse (‘Terugval’), en voor een optreden. Het contrast was groot: op het podium werd de schuchtere man weer een wilde performer.

In 2004 geleden kondigde Eminem midden in een Europese tournee aan dat hij zich terugtrok uit het publieke leven, om zijn verslaving aan pijnstillers en slaapmiddelen te gaan bestrijden. Het afkicken duurde, inclusief terugvallen, zo’n vier jaar, vertelt hij nu. In die periode kon hij geen nummers schrijven. In zijn huis in Detroit deed Eminem, die er voorheen om bekend stond dat hij op iedere servet een nieuwe tekst krabbelde, niet anders dan serial killer-films kijken, pillen gebruiken en eten. Tot hij meer dan 100 kilo woog. Pas sinds een jaar is hij volledig nuchter. Hij viel af en begon weer muziek te maken. Opnieuw met producer Dr Dre, die als vanouds de beats – instrumentaties – maakte. Met als gevolg dat Eminem op Relapse nu net zo klinkt als vroeger op The Eminem Show (2002) en The Marshall Mathers LP (2000).

Met die eerdere platen werd hij beroemd door de raps waarbij de woorden achterstevoren uit zijn mond leken te rollen, en om zijn teksten die alles en iedereen belachelijk maakten – bovenal hemzelf. Op Relapse is te horen dat hij het nog kan: zijn raps knetteren als vanouds en de teksten zijn obsessieve tirades over zijn eigen neergang, over pillen, drugs, ‘rehab’ en depressies. Een nummer als Beautiful is eerlijk in de manier waarop hij beschrijft dat hij geen oogcontact wil maken – dat leidt maar tot conversatie. Maar in veel liedjes grijpt hij terug op zijn overbekende thema’s als zijn gehate moeder, en het afgeven op beroemdheden (Amy Winehouse, Sarah Palin). Erger is dat de cd precies zo is opgebouwd als zijn oude succesplaten, inclusief de geacteerde dialogen tussendoor en refreinen van andermans meezingers, zoals in de single We Made You. Dr Dre en Eminem hebben nergens geprobeerd hun eigen bakens te verzetten. Relapse klinkt alsof Eminem niet doorhad dat we bijna vijf jaar verder zijn.

Eminems cd ‘Relapse’ is verschenen bij Interscope. Zie een clip op nrc.nl/kunst