Hersens ingeslagen, ongebluste kalk erover

Er is grote ophef ontstaan over de manier waarop Egypte zijn varkens ruimt. Ze stikken in vrachtwagens of worden levend met ongebluste kalk bedekt.

Aan de rand van de vuilnisbelt te midden van een pauperwijk even ten noorden van Kairo worden gillende varkens met een shovel in een grote laadbak uitgestort. Een big valt naast de rand. Met een smak komt het beest op de grond terecht, krabbelt weer op en probeert weg te rennen.

„Grijp hem”, schreeuwt een functionaris van de Egyptische veterinaire dienst. Wanneer het angstige dier in een hoek is gedreven, slaat een man met een stok zijn hersens in. Een ander pakt het krijsende beestje bij de achterpoten en slingert het alsnog in de laadbak. Direct daarna wordt het bedolven onder meer lotgenoten.

Pottenkijkers zijn hier niet welkom. „Wegwezen!” gebiedt de opzichter wanneer hij merkt dat een buitenlandse verslaggever getuige is. Veiligheidsagenten in burger komen haastig uit een theehuis. Wanneer de vrachtwagen bijna tot aan de rand is gevuld met krioelende varkens vertrekt hij naar Khanka, een abattoir waar de beesten moeten worden afgemaakt. Bij aankomst zullen vele al door verstikking zijn omgekomen.

Drie weken geleden gelastte de Egyptische regering de ruiming van alle naar schatting 300.000 varkens in het land. De beesten van en voor de koptisch christelijke minderheidsgroep in Egypte moeten worden afgemaakt wegens de dreigende pandemie van de zogeheten varkensgriep (Mexicaanse griep). Zonder dat er ook maar een geval van het virus in Egypte is geconstateerd, zijn er al bijna 100.000 varkens geruimd. Alleen de Egyptische regering heeft deze drastische stap gezet. De Wereldgezondheidsorganisatie van de Verenigde Naties (WHO) verwerpt de maatregel omdat niet is aangetoond dat de besmetting van varken naar mens loopt.

Sinds enkele dagen is er echter vooral grote ophef ontstaan over de manier waarop de varkens worden geruimd. Afgelopen weekeinde toonde het onafhankelijke dagblad Al-Masri al-Youm schokkende foto’s. Tegelijkertijd plaatste dezelfde krant videobeelden op de internetsite YouTube waarop te zien is hoe arbeiders in een abattoir met kapmessen op varkens inhakken in plaats van de kelen door te snijden, zoals door de autoriteiten is voorgeschreven. Ook tonen de beelden dat de nog levende dieren worden besprenkeld met ongebluste kalk. Tijdens het transport naar de massagraven in de woestijn sterven de varkens vervolgens een langzame dood.

In reactie op de beschuldiging dat Egypte geen respect heeft voor dierenwelzijn, verklaarde sjeik Salim Mohammed Salim, hoofd van de fatwacommissie van de Al-Azhar, de vooraanstaande sunnitische leerinstelling in Kairo, dat dergelijke praktijken strijdig zijn met de voorschriften van de islam. Het ruimen van beesten op deze manier „is strikt verboden, ongeacht het dier, ook als het een varken betreft”, aldus de schriftgeleerde.

Het Egyptische ministerie van Landbouw ontkent dat de ruiming is uitgelopen op een martelgang. „De kelen van de varkens worden doorgesneden voordat ze worden begraven”, aldus Saber Abdel Aziz Galal, het hoofd van de afdeling besmettelijke ziektes. „De chemicaliën dienen alleen ter ontsmetting.”

Pogingen om het abattoir van Basateen, het grootste slachthuis van het Midden-Oosten, te bezoeken werden door de politie geblokkeerd. De videobeelden tonen echter een totale chaos. Aanvankelijk proberen drie werkers, staand in een kiepwagen tussen een honderdtal varkens, de beesten gericht in hun hart te steken, maar al snel beginnen ze lukraak op de dieren in te prikken. Functionarissen van de veterinaire dienst kijken toe, aldus de beelden.

Egypte heeft een slechte reputatie wat betreft dierenwelzijn. Het abattoir van Basateen kwam enkele jaren geleden ook al in opspraak. Opnames met een verborgen camera toonden hoe runderen hardhandig het abattoir werden binnengedreven en met lange messen de achillespezen doorgehakt om hen te laten struikelen.

Arbeiders pijnigden het slachtvee door met messen in de ogen te steken. Pas daarna werd de dieren op islamitisch voorgeschreven wijze de hals doorgesneden om vervolgens dood te bloeden. Het schandaal dat volgde dwong Australië, tot dan toe een van de grootste leveranciers van slachtvee aan Egypte, onder druk van dierenwelzijnsorganisaties ertoe alle export van levende have naar Egypte op te schorten.

Boutros, een dertigjarige varkenshouder, begrijpt alle ophef niet. „Jullie Europeanen geven meer om dieren dan om mensen”, zegt hij.

De koptische christen probeert zijn laatste vier biggen onder het bed in zijn hut verborgen te houden voor de autoriteiten. Binnen speelt ook zijn driejarige kind omgeven door vliegen, ratten en ander ongedierte.

Boutros is er heilig van overtuigd dat de ruiming is bedoeld om de islamitische meerderheid een plezier te doen en de christenen – 10 procent van de bevolking – uit het land te verdrijven. Moslims beschouwen varkens als haram, onrein en daarom ontoelaatbaar. „Nog twee dagen en de veterinaire dienst vertrekt uit Ezbit Nakhl”, zegt hij hoopvol. „Als ik dan mijn biggen nog heb, is er nog toekomst.”

Filmpjes YouTube op nrc.nl/buitenland

    • Alexander Weissink