American Spirit

Something magical is happening. Iets wat we enkel kennen uit drakerige Amerikaanse films. Een man wordt gediscrimineerd in het leger, omdat hij zwart is. Het recht zegeviert. Een vrouw begint aan een eenzame missie om politici ervan te overtuigen dat haar kanker door een gewetenloos bedrijf veroorzaakt is. Het recht zegeviert. American Spirit. Iets van deze rooskleurige proporties lijkt nu in het echt te gebeuren. De film begint zo: de American Civil Liberties Union (ACLU) strijdt voor de rechten van haar niet-Amerikaanse medemens: de krijgsgevangenen, pardon ‘enemy combattants’, op Guantánamo Bay.

Dan volgt een flashback. Apartheid was tot diep in de jaren zestig een Amerikaanse werkelijkheid. Pas in 1967 werd bijvoorbeeld het verbod op ‘raciaal gemengde’ huwelijken opgeheven, dat nog in sommige staten bestond. De ACLU organiseerde de rechtszaak die dat veranderde. Terug naar het heden. Naar Guantánamo, waar mensen dankzij allerlei juridische trucs ‘speciale technieken’ gebruiken voor het ‘ondervragen’ van krijgsgevangenen, pardon ‘enemy combatants’. Een van die trucs is om de gevangenen in een nieuwe juridische categorie in te delen, waar nog geen internationale afspraken over zijn. Een andere truc is om martelingen eufemistisch te benoemen. Weer een flashback. Tijdens de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog noemden de Fransen hun martelingen ‘ondervragingen’, aanhalingstekens incluis. Het was genoeg om het gros van de Fransen een rad voor ogen te draaien.

De eerste (zichtbaar) ‘raciaal gemengde’ president van Amerika heeft nu de kans om de bombastische muziek in te zetten van de climaxscène vlak vóór het happy end. Als de Verenigde Staten over het zelfreinigende vermogen blijken te beschikken om institutionele wandaden recht te zetten, om de bureaucraten die deze martelingen bedacht, goedgekeurd en goedgepraat hebben te straffen, dan laten ze zien dat ‘het goede voorbeeld geven’ echt iets kan betekenen. Dat er bepaalde landen zijn die zo beschaafd zijn dat ze iedereen als mens behandelen, ook al wordt dat niet altijd met evenveel beschaving beantwoord. Het zal geen makkelijke weg zijn voor Obama. But a girl can dream, can’t she?

Merel Boers