Verhuizing Rietveld Academie stuit op protest

De directie van de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam overweegt een verhuizing naar een groter gebouw in Bos en Lommer. Docenten en studenten protesteren.

Het GAK-gebouw in Bos en Lommer (Foto NRC, Maurice Boyer) Voormalige GAK-gebouw in Bos en Lommer Foto NRC H'Blad Maurice Boyer 18-05-2009 Boyer, Maurice

Rondom de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam-Zuid vormde zich gistermiddag een ‘levend kunstwerk’. Docenten en studenten lopen in een lange slinger, hand in hand, rondom het gebouw. De manifestatie is een liefdesverklaring aan het bouwwerk van de architect wiens naam het draagt, en dat gisteren precies 42 jaar bestond.

Rietveld ontwierp het pand, een constructie van beton, staal en glas, die een sfeer van licht en ruimte oproept, speciaal voor het kunstonderwijs. Maar het is de vraag of de Amsterdamse kunstacademie er nog lang in gehuisvest zal zijn. De directie heeft vergevorderde plannen om te verhuizen naar een groter onderkomen, het voormalige GAK-gebouw in Bos en Lommer. Een comité van tegenstanders heeft opgeroepen bij de jubileumviering te protesteren.

Frans Oosterhof, coördinator van de sectie Beeld en Taal, zegt dat het gebouw van Rietveld een reden was dat hij er wilde werken. Anne-Grethe Filtenborg, coördinator Mode, zegt dat het gebouw veel buitenlandse studenten aantrekt. „Het gebouw is belangrijk voor de branding van de school.”

Maar de academie kampt met ruimtegebrek, vooral de richting Autonoom Beeldende Kunst en de mastersopleiding, het Sandberg Instituut, hebben behoefte aan werkruimte. De nieuwbouw, vijf jaar geleden pal voor het gebouw neergezet, voldoet niet. Honderdvijftig studenten zijn al ondergebracht in het GAK-gebouw.

De directie wil studenten naast ateliers ook graag woonruimte aanbieden, en dat kan daar. Een verhuizing zou de academie, die nu op 14.500 m² is gehuisvest, 6.500 m² extra opleveren, vertelt Annelies van Eenennaam, directeur bedrijfsvoering. Zij heeft verschillende opties onderzocht en het GAK-gebouw komt er als beste uit, omdat de verhuizing kostenneutraal is. De politiek heeft er geld voor over om zo de probleemwijk Bos en Lommer op te krikken. Het GAK-gebouw uit 1960, ontworpen door Ben Merkelbach, staat al vijf jaar leeg. Het consortium dat het bezit, mag het niet afbreken voor woningbouw, omdat het een monument zal worden.

Tegenstanders van de verhuizing zeggen dat de gemeente 20 miljoen euro wil bijdragen en het rijk 10 miljoen euro, maar dan moet de academie wel snel beslissen. Van Eennennaam wil de bedragen niet bevestigen. Ze erkent wel dat er tijdsdruk is: vandaag zou een intentieverklaring moeten worden getekend. „We zijn nog aan het uitzoeken of dat geen onomkeerbare stap is. De eigenaar heeft beloofd dat we vier maanden de tijd krijgen om deze optie te onderzoeken. Als er intern geen draagvlak is, gaat het niet door.”

Dat er veel tegenstand is, blijkt uit de website die Linda van Deursen, coördinator Grafisch Ontwerpen, heeft geïnitieerd. Meer dan 2.500 mensen uit binnen- en buitenland hebben een petitie ondertekend. Volgens Van Deursen heeft de directie docenten, studenten en medezeggenschapsraad pas in een vergevorderd stadium geïnformeerd. De raad is niet om advies gevraagd. Van Eenennaam zegt dat het plan nog niet adviesrijp was, omdat er geen besluit lag.

Van Deursen vindt verder dat de directie de alternatieven voor een verhuizing niet voldoende heeft onderzocht. „We moeten volgens hen hier weg omdat we uit onze jas zijn gegroeid. Maar ik vind dat er eerst moet worden gediscussieerd over de vraag of het wel wenselijk is dat de academie zo groot is.”

„Die discussie hebben we tien en zelfs twintig jaar geleden al gevoerd”, verzucht Jos Houweling, directeur van het Sandberg Instituut. „De academie heeft altijd rond de duizend studenten geteld, behalve toen we tijdelijk geen deeltijdopleiding hadden.”

Wat hem betreft moet de academie verhuizen. „Vroeger zaten we in een gebouw van Berlage, daar wilde ook niemand weg. Maar de geest van de academie zit niet in het gebouw. Die zit in het onderwijs en in de mensen.”

De petitie is te lezen op www.rietveldforrietveld.org