Reizigers maken station vuiler dan passanten

NS klaagt over de hogere aan spoorbeheerder ProRail te betalen gebruiksvergoeding voor spoor en stations. Maar volgens ProRail liggen de bedragen nog helemaal niet vast.

Spoorbeheerder ProRail is „verbaasd” over de klacht die NS vorige maand heeft ingediend bij de Nederlandse Mededingingsautoriteit, de NMa, over mogelijke tariefsverhogingen voor de gebruikers van het spoor. „De stap van NS is prematuur. We zijn nog in gesprek, er is geen sprake van een conflict”, zei president-directeur Bert Klerk van ProRail gisteren bij de presentatie van de jaarcijfers van zijn instantie.

NS meldde eind april dat ProRail volgend jaar de gebruiksvergoeding met 30 miljoen euro wil verhogen, een stijging van 17 procent ten opzichte van het bedrag van dit jaar. NS zou een deel van die verhoging doorberekenen aan de reizigers.

Klerk ontkent niet dat de tarieven omhoog zullen gaan, maar hij bestrijdt dat de hoogte hiervan al vastligt. Volgens Klerk dient NS meer te gaan betalen voor het schoonmaken van stations, uitgevoerd door ProRail, omdat ProRail tot een andere verdeelsleutel is gekomen. NS moet betalen voor de reinigingskosten die worden veroorzaakt door treinreizigers, ProRail voor de kosten veroorzaakt door ‘gewone’ passanten. „Eerdere berekeningen kwamen ruwweg uit op 75 procent reizigers en 25 procent passanten. We zijn het opnieuw gaan meten en toen bleek de verhouding 95 procent tegenover 5 procent te zijn”, aldus Bert Klerk. Twee jaar geleden wilde ProRail de gebruiksvergoeding ook al eens verhogen, toen met 28 miljoen euro. Een klacht hierover van NS werd toen door de NMa gegrond verklaard.

ProRail voelde in het vierde kwartaal van 2008 de economische crisis aan den lijve: het aantal afgelegde treinkilometers daalde met 7 procent. Maar de ergste daling is volgens Bert Klerk nu achter de rug. „Voor het eerste kwartaal 2009 zitten we al weer op een hoger niveau dan in het vergelijkbare kwartaal vorig jaar.” Het aantal treinritten steeg in het jaar 2008 van 2,8 miljoen naar 3 miljoen, en Prorail verwacht dit jaar een verdere groei naar 3,1 miljoen treinritten. „In het goederenvervoer is de recessie echt toegeslagen”, zei Klerk. „We zien een vermindering van de bezettingsgraad van vrachttreinen tussen de 25 en 30 procent.”

ProRail is een overheidsbedrijf dat voor 80 procent van zijn inkomsten afhankelijk is van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De andere 20 procent komt van de vervoerders, zoals NS, regionale maatschappijen en vrachtvervoerders op het spoor. ProRail grijpt de crisis aan om extra investeringen te doen. Klerk: „In overleg met de minister hebben we besloten de bouwsector, die het moeilijk heeft, te helpen door 140 miljoen extra te investeren.”

ProRail wil zich vooral gaan toeleggen op een nog grotere duurzaamheid van het openbaar vervoer. „De trein is een milieuvriendelijk vervoermiddel, maar de ontwikkeling van de auto staat niet stil”, zegt Kees-Jan Dosker, directeur spoorontwikkeling van ProRail. „En autofabrikanten hebben het voordeel dat ze een voertuig ontwikkelen dat 5 jaar meegaat. Een locomotief gaat 30 jaar mee.”

Vanaf 1 december gaat ProRail de factor ‘klimaatbewust’ laten meewegen als bedrijven aanbestedingen doen voor contracten. „Hoe meer een bedrijf zijn best doet om CO2 te reduceren, hoe groter de kans op gunning”, aldus Dosker – ProRail voert de bouw en het onderhoud van het spoor niet zelf uit, bedrijven kunnen inschrijven op aanbestedingen van de infrabeheerder.

ProRail heeft verder een prijsvraag uitgeschreven voor milieuvriendelijke ideeën. Dosker zegt dat het plan van de winnaar ook daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. Uit een veelheid van uitvindingen, door bedrijven en particulieren, zijn drie ontwerpen geselecteerd waar ProRail uit gaat kiezen: het overkappen van het spoor met zonnepanelen, een ‘slimme’ schakelaar in de bovenleiding die het stroomverbruik drastisch vermindert en een plan om de energie die lopende reizigers op stations genereren op te slaan. Begin juni kiest ProRail een van de drie.

    • Lolke van der Heide