Prik en praten beter dan pil tegen hoest

Huisartsen die bij hoestende patiënten een snelle bloedtest uitvoeren en een goed gesprek voeren, schrijven drie keer minder vaak antibiotica voor dan collega’s die dat niet doen. De patiënten genezen even snel.

Ook zijn de patiënten minstens zo tevreden met de geleverde zorg. Dat schreven wetenschappers van het Maastricht Universitair Medisch Centrum vorige week in het British Medical Journal.

Alleen patiënten met een bacteriële infectie hebben baat bij antibiotica; tegen virussen helpen die niet. Antibiotica hebben vaak bijwerkingen en kunnen bovendien leiden tot resistentie bij bacteriën. Toch schrijven veel huisartsen onnodig vaak antibiotica voor bij lageluchtweginfecties, aldus onderzoeker Jochen Cals. „Meestal heeft een hoestende patiënt een onschuldige infectie”, vertelt hij. Daarvan is niet altijd duidelijk of die door een bacterie of een virus wordt veroorzaakt, maar dat maakt niet uit omdat een onschuldige infectie toch binnen enkele dagen vanzelf overgaat.

Er zijn verschillende factoren die een arts toch naar het receptenboekje doen grijpen, zegt Cals. Allereerst diagnostische onzekerheid: een arts wil niet het risico lopen een longontsteking onbehandeld te laten. Verder zijn veel patiënten pas tevreden als ze een antibioticarecept meekrijgen.

Cals onderzocht het effect van twee mogelijke oplossingen. De eerste is een sneltest waarbij de huisarts één druppel bloed test op aanwezigheid van zogenaamd C-reactief proteïne (CRP), een ontstekingseiwit dat duidt op een ernstige infectie. „Daarmee kun je binnen drie minuten vaststellen of de infectie waarschijnlijk vanzelf overgaat”, vertelt Cals. „Bij een hoge CRP-waarde kun je alsnog antibiotica voorschrijven.”

De tweede oplossing is betere communicatie met de patiënt. Cals: „Je vraagt een patiënt bijvoorbeeld rechtstreeks naar zijn verwachtingen. Maar de effectiefste vraag is: wat vindt u zelf van antibiotica? Die vraag legt het hele consult open en geeft ruimte voor uitleg. Daarna accepteert de patiënt al snel dat antibiotica in zijn geval helemaal niet nodig zijn.”

Huisartsen die deze methoden niet toepassen, zo ontdekte Cals, schrijven antibiotica voor aan 70 procent van hun patiënten met hoestklachten. Onder artsen die de sneltest of de communicatiemethode toepassen, is dat respectievelijk 39 en 33 procent. Huisartsen die beide methoden toepassen, houden het op 23 procent, met even goede resultaten.