Geen echt plan voor harmonie

President Rajapaksa riep de bevolkingsgroepen in Sri Lanka vandaag op zich te verenigen, maar kondigde daartoe geen concrete maatregelen af.

Sri-Lankese militairen afgelopen zondag in het laatste oorlogsgebied, nadat zij de laatste burgers daar zouden hebben geëvacueerd. Foto vrijgegeven door het leger. (Foto AFP) CORRECTION-REMOVING BYLINE This handout picture received from the Sri Lankan Ministry of Defence on May 18, 2009 is said to be of troops walking amongst debris inside the war zone on May 17, when they helped evacuated the last of the Tamil civilians from the area. Defence officials announced that Tamil Tiger leader Velupillai Prabhakaran and the entire rebel leadership had been killed on May 18, 2009 by government troops. RESTRICTED TO EDITORIAL USE AFP PHOTO/Sri Lankan ministry of Defence AFP

Nu er na 26 jaar een eind is gekomen aan de terreur in Sri Lanka, is de tijd aangebroken voor samenwerking tussen de gemeenschappen in het land.

Met deze boodschap van verzoening stelde de Sri-Lankese president Mahinda Rajapaksa vanochtend in een toespraak voor een opgetogen parlement in Colombo de natie officieel op de hoogte van de militaire overwinning op de Tamil Tijgers. „We hebben het hele land nu bevrijd van het terrorisme van de LTTE (Liberation Tigers of Tamil Eelam)”, zei hij. „Onze bedoeling was om de Tamilbevolking te bevrijden uit de wrede greep van de LTTE. Nu is het moment gekomen dat we met ons allen als gelijken in dit vrije land moeten leven.”

In zijn toespraak, een dag nadat het leger de eindoverwinning op de Tamil Tijgers in het noordoosten had gemeld, noemde de president geen enkele keer de naam van Velupillai Prabhakaran, de leider van de rebellenorganisatie. Gisteren werd op de staatstelevisie gemeld dat hij was gedood toen hij probeerde te ontsnappen in een ziekenauto. Vanochtend pas, na de toespraak van de president in het parlement, werd zijn lichaam op televisie getoond. Over hoe hij precies aan zijn einde is gekomen, circuleerden uiteenlopende geruchten. De aan de Tamil Tijgers gelieerde website tamilnet.com hield vanochtend zelfs vol dat Prabhakaran nog steeds „in leven is en in veiligheid”.

President Rajapaksa onderstreepte in het parlement dat de nu afgelopen strijd niet gericht was tegen de Tamilbevolking. „Onze oorlog was met de LTTE en niet tegen burgers.” En net als in eerdere toespraken riep hij Tamils in de diaspora op terug te keren naar het moederland om gezamenlijk bij te dragen aan wederopbouw. „We moeten een verenigd Sri Lanka opbouwen waar iedereen gelijke rechten geniet”, zei de president, die in het Sinhalees sprak – de taal van de bevolkingsmeerderheid in Sri Lanka – maar ook enkele zinnen Tamil sprak.

Het is twijfelachtig of dat voldoende is om critici in Sri Lanka te overtuigen van de haalbaarheid van een nieuwe, harmonieuze toekomst. Net zoals de president de naam van Prabhakaran niet noemde, repte hij vanochtend niet over het zogeheten Dertiende Amendement op de grondwet, het enige concrete voorstel dat lang geleden al op tafel werd gelegd voor toewijzing van politieke en economische zeggenschap aan de provincies, in casu de Tamilgebieden in het noorden en delen van het oosten.

Uitvoering van dat amendement is tot dusver steeds tegengehouden door verzet uit felnationalistische hoek in de Sinhalese gemeenschap, met name door de marxistische beweging JVP en de boeddhistische partij JHU. Beide hebben de afgelopen jaren steeds aangedrongen op harde militaire bestrijding van de Tamil Tijgers in plaats van te streven naar vredesonderhandelingen.

Op zijn website schreef president Rajapaksa bij zijn aantreden in november 2005 dat zijn missie is Sri Lanka te veranderen in „een moderne staat, waarbij tegelijkertijd het nationale erfgoed en de nationale cultuur worden gekoesterd, en er sprake is van vreedzame samenleving tussen de gemeenschappen van Sinhalezen, Tamils, moslims en anderen, met economische groei en welvaart”. Volgens critici zou uitvoering van het Dertiende Amendement die doelstelling een heel eind dichterbij brengen, en in elk geval de Tamilbevolking het gevoel geven dat ze werkelijk serieus wordt genomen.

Maar er zijn geen aanwijzingen dat Rajapaksa bereid is die stap te zetten, ook nu zijn populariteit onder de Sinhalezen tot een absoluut hoogtepunt is gestegen. Hij sprak vanochtend over „gelijke rechten”, maar ook over de noodzaak van „een oplossing [voor de Tamilkwestie] die aanvaardbaar is voor alle gemeenschappen”. En, zei hij er voor alle zekerheid bij: de oplossing voor het conflict kan alleen in Sri Lanka zelf worden gevonden en „niet onder internationale druk”.

Ook daarmee week de president niet af van de lijn die hij de afgelopen tijd heeft gevolgd in de strijd met de Tamil Tijgers. Het enige echte nieuwe was eigenlijk de aankondiging van een nationale feestdag morgen, ter herdenking van de overwinning van het leger. Die zal overwegend door Sinhalezen worden gevierd, en in ieder geval niet door honderdduizenden ontheemde Tamils die veelal in de afgeschermde kampen verblijven. Als de regering het werkelijk goed meent, zou hun nu eindelijk eens goede humanitaire opvang moeten worden geboden, met grootschalige buitenlandse assistentie, zeggen activisten in Colombo.

    • Wim Brummelman