De onreine man

In: Synagoge

Aanwezig :Tachtig mensen

Dienst: Joodse Gemeente Klal Israël

In de Open Joodse Gemeente Klal Israel zijn mannen en vrouwen gelijk, de Thorarol wordt ook door vrouwen gedragen. (Foto Luciana Caputo) Achterpagina Nrc Handelsblad, rubriek hemele&aarde dinsdag 12 mei Artikel: Anil Ramdas Foto: De Open Joodese Gemeenschap Klal Israël te Delft is opgericht eind 2005, om een warm huis te scheppen voor alle Joodse zielen.vandaag zaterdag 9 mei zijn we aanwezig tijdens de sjachariet die plaats vindt om 10.00 in de ochtend. Klal Israël is een progressieve egalitaire gemeente, waarin vrouwen en mannen gelijkberechtigd zijn. Er is dan ook geen scheiding tussen de geslachten. Van mannelijke bezoekers wordt verwacht dat zij het hoofd bedekken met een keppel, muts, pet of hoed. Vrouwen staat het vrij het hoofd te bedekken, ook met keppel. Tijdens de diensten dragen de meeste mannen en een groeiend aantal vrouwen een tallìet - gebedskleed. De Rabbijn is Issachàr Tal. Foto: Luciana Caputo Caputo, Luciana

Een beetje bevooroordeeld was ik wel. Ik bedoel, een gedachtegoed dat leidde tot mensen als Saul Bellow, Philip Roth en Woody Allen, en onze eigen Arnon Grunberg niet te vergeten – dat moest toch van flinke betekenis zijn?

Ik was zelfs een tikje nerveus, ik was nog nooit in een synagoge geweest, het Jodendom is voor mij geen toegankelijke religie (de Islam en het Sikhisme wel dan?) ik had me flink ingelezen maar voelde me niet veel wijzer geworden. En rabbijn Issachàr Tal had mij door de telefoon op vriendelijke toon toestemming gegeven om de dienst van zaterdagochtend van de Open Joodse Gemeente Klal Israël bij te wonen, de fotografe was ook welkom, er werden geen voorwaarden gesteld, behalve dat ik een keppeltje op moest, vanwaar die nervositeit? Wat niet echt hielp was het ongeval op de A2 en de file die daarop volgde waardoor ik ruim twintig minuten te laat de synagoge in Delft kwam binnenstormen. Om daarna nog anderhalf uur te luisteren naar Hebreeuwse gebeden.

De sfeer was uiterst sereen, de synagoge was ruim, licht en aangenaam, ongeveer tachtig aanwezigen, mannen en vrouwen van middelbare leeftijd. De gordijnen van de Thorakast werden geopend en gesloten, de aanwezigen stonden soms op, maakten een lichte buiging, gingen weer zitten. De zang was harmonieus en zacht, soms meer een soort geneurie.

In de Open Joodse Gemeente Klal Israel zijn mannen en vrouwen gelijk, de Thorarol wordt ook door vrouwen gedragen, de aanwezigen raken het perkament eerbiedig aan en brengen daarna de vingers naar de lippen, vaak is het heel stil, en als iemand met zijn vingers niet bij de rol komt zegt hij spontaan: ‘geef hier dat ding’. Met luid gelach als gevolg.

En toch is de sjoeldienst vooral een oefening in discipline, het aanleren en herhalen van regels en wetten, van alle mogelijke beperkingen waarmee de joodse gemeenschap aaneen wordt gesmeed.

Iets wijzer word ik als de Thorarollen weer zijn opgeborgen en de rabbijn zijn preek begint. Hoe ontspannen en gemoedelijk het allemaal ook aanvoelt: het gaat weer over geboden en verboden, dit keer over reinheid. En over bloed.

De rabbijn kreeg per e-mail de volgende vraag voorgelegd: vrouwen zijn tijdens hun menstruatie onrein. Wanneer is een man dan onrein? De zaal giechelt, dit wordt leuk. Zonder een spier te vertrekken begint de rabbijn met de uitleg: bloed is ritueel onrein. Joden mogen het niet drinken of eten. Wanneer een vrouw haar bloedingen heeft, is zij dan ook ritueel onrein en verboden voor haar echtgenoot. Volgens de orthodoxen zelfs zeven dagen na de menstruatie, voor alle zekerheid.

Maar het woord onrein moet niet worden opgevat als ‘vuil’. Het gaat meer om een staat, een toestand: het heilige (tahará) of het onheilige (toem’á). De seksuele omgang wordt als een heilige daad beschouwd, en dat kan natuurlijk alleen in een staat van heiligheid – in die staat verkeert een vrouw niet tijdens de menstruatie.

Maar dan het interessante deel van de vraag, die de rabbijn letterlijk voorleest: „Wanneer is een man nou onrein? Ik kan me nauwelijks voorstellen dat alle Joodse mannen zulke brave lieden zijn, er zijn zoveel voorbeelden van mannelijk onrein gedrag.”

De zaal lacht nog wel, maar is duidelijk benieuwd naar het antwoord.

„Zonder te willen beweren dat Joodse mannen allemaal zulke brave lieden zijn”, zegt de rabbijn, „worden mannen alleen onrein door een zaadlozing zonder gemeenschap, en dat kan hun spontaan in hun slaap overkomen.”

Hij geeft toe dat zoiets zich niet met zo’n ijzeren regelmaat voor zal doen als de vrouwelijke menstruatie, maar hij benadrukt dat mannen hierdoor niet superieur zijn aan vrouwen. Alleen de vrouw kan de opperste heiligheid bereiken, en wel… tijdens de zwangerschap. Zij herschept daarmee de wereld, zij draagt nieuw leven, niets in de wereld is belangrijker dan wat zij doen. Daarna is er wijn en brood en wordt het nog heel gezellig in de synagoge.

Anil Ramdas bezoekt tweewekelijks een geloofsgemeenschap. Reacties en suggesties: ramdas@nrc.nl

    • Anil Ramdas