Britse 'Speaker' geveld door losse declaratiecultuur

Voorzitter Michael Martin van het Britse Lagerhuis ziet zich genoodzaakt op te stappen. Aanleiding is het buitensporige declaratiege-drag van parlementariërs.

De voorzitter van het Lagerhuis, Michael Martin, in de Member's Lobby van Westminster Palace op 3 december. (Foto AFP) Speaker of the House of Commons Michael Martin (C) walks in a procession during the State Opening of Parliament in the Member's Lobby of the Palace of Westminster in London, on December 3, 2008. Queen Elizabeth II unveiled the British government's legislative programme for the next year Wednesday, with the emphasis likely to be on bolstering the economy against further mayhem. Ministers are under heavy pressure to introduce measures which would force Britain's banks -- some of which are now part state-owned -- to do more to help businesses weather the financial storm. AFP PHOTO/Matt Dunham/WPA POOL AFP

De onthullingen over de declaraties van hun parlementariërs, waaraan de Britten zich al weken laven met een mengeling van leedvermaak en weerzin, hebben vandaag hun eerste prominente slachtoffer geëist.

De Britse media meldden dat Lagerhuisvoorzitter Michael Martin later vandaag zijn aftreden bekendmaakt. Het is voor het eerst sinds 1695 dat een ‘Speaker’ van het Lagerhuis op deze vernederende wijze het veld ruimt.

Kort voor crisisberaad, dat vanmiddag zou plaatshebben met de partijleiders, koos Martin eieren voor zijn geld. De partijleiders hadden al – zij het soms in verhulde bewoordingen conform de eerbiedwaardige tradities van het Huis – duidelijk gemaakt dat de 64-jarige Schot hun vertrouwen niet langer genoot.

Ook premier Gordon Brown, die Martin bij eerdere moeilijke momenten dikwijls de hand boven het hoofd hield, deed gisteren geen poging meer hem te verdedigen. Het was aan de parlementariërs om over diens toekomst te beslissen, stelde hij. En daarmee was Martins lot feitelijk bezegeld.

Ook tijdens een kort debat gisteren in het Lagerhuis hadden veel leden er geen doekjes om gewonden dat Martin maar beter weg kan. „Uw vervroegde pensionering, Sir, zou de reputatie van het Huis helpen”, hield de ervaren Labour-parlementariër David Winnick hem voor. Een Conservatief vergeleek de crisis, waarin het Lagerhuis door de onthullingen over het misbruik van de losse declaratieregels is terechtgekomen, met die van 1940. Toen de nazi’s oprukten en de regering de kluts volkomen kwijt leek, dwong het Lagerhuis premier Neville Chamberlain tot aftreden

De stroom onthullingen over de declaraties van veel Lagerhuisleden houdt al anderhalve week aan. Vanmorgen nog kwam het dagblad The Daily Telegraph, de grote gesel van het Lagerhuis, met het bericht dat het vooraanstaande Labour-lid Nick Brown in vier jaar tijd een bedrag van ruim 18.000 pond (20.000 euro) had gedeclareerd voor eten dat hij had geconsumeerd in zijn tweede woning in Newcastle. Zonder ooit één bonnetje te presenteren. De toenmalige regels verlangden dat ook niet.

Ook tientallen andere Lagerhuisleden, verspreid over alle partijen, zijn in opspraak gekomen door de wijze waarop ze de onwaarschijnlijk losse declaratieregels voor hun tweede woning in Londen of hun kiesdistrict tot hun eigen voordeel hebben gebruikt.

Enkele aanhangers van Martin – een snel slinkend groepje – menen dat de Lagerhuisvoorzitter ten onrechte wordt opgeofferd om het blazoen van het Lagerhuis te zuiveren. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de Schot weinig heeft nagelaten om zijn eigen positie onhoudbaar te maken.

Martin, een voormalige metaalbewerker uit Glasgow, is al sinds 2000 in functie en onder zijn leiding is de declaratiecultuur steeds verder uit de hand gelopen. Hij heeft de coulante declaratieregels weliswaar in overleg met het Lagerhuis opgesteld maar het kantoor dat de declaraties afhandelt valt onder zijn verantwoordelijkheid. Bovendien geldt hij als het gezicht van het Lagerhuis.

Martin, die al op 15-jarige leeftijd van school afging, heeft dikwijls moeite de juiste woorden te vinden. Hij is de afgelopen jaren al herhaaldelijk in opspraak gekomen. Nu eens omdat zijn vrouw er een gewoonte van maakte om op kosten van de belastingbetalers langdurig te winkelen, terwijl taxi’s op haar bleven wachten. Dan weer omdat hij geen vin verroerde toen de politie het kantoor van het Conservatieve Lagerhuislid Damian Green kwam doorzoeken op verdenking van het lekken van vertrouwelijke regeringsdocumenten over immigranten.

Stamelend las Martin van een papier verklaringen voor en na de eerste grote onthullingen uitte hij slechts zijn woede over het feit dat de gegevens over de vergoedingen waren uitgelekt in plaats van zich te verontschuldigen voor de ontoereikende regels.

Tijdens het korte debat van gisteren sloeg Martin een nieuwe nagel aan zijn doodkist. Weliswaar verontschuldigde hij zich eindelijk namens het Lagerhuis voor de wijze waarop er met de declaraties was omgegaan, maar tot ergernis van veel leden wees hij een verzoek tot een debat over zijn eigen positie laconiek af: „Dat is niet een onderwerp voor vandaag”.

De Liberaal-Democratische leider Nick Clegg waarschuwde de voorzitter dat als hij niet snel zijn biezen pakte hij „een dood door duizend snijwonden” riskeerde.

Eerder verhaal over declaraties op nrc.nl/buitenland

    • Floris van Straaten