Borssele en Brussel kunnen Essent nog dwarszitten

Nieuwsanalyse

Bij de verkoop van Essent kunnen Brussel, Borssele en de splitsing nog problemen opleveren. Maar dat de verkoop doorgaat, ligt zo goed als vast.

Aan de aandeelhouders van energiebedrijf Essent zal het niet liggen. Nu de weifelende Brabanders overstag gingen, staat het licht voor verkoop van Essent aan het Duitse RWE wat hen betreft op groen. Maar er blijven nog wel andere obstakels over.

SP-fractieleider Agnes Kant wil vandaag nog een uiterste poging ondernemen en premier Jan Peter Balkenende vragen de verkoop van Essent en Nuon alsnog te voorkomen. Kant verwijt de premier „veel te lang aan de zijlijn” te hebben gestaan bij de discussie over de verkoop van publieke energiebedrijven. De SP-leider wil zelfs dat de premier in het kader van het „algemeen belang” de aandeelhouders van zowel Essent als Nuon, dat volop met het Zweedse Vattenfall in gesprek is, bij elkaar roept voor een nationaal beraad.

Het verzet lijkt op een wanhoopspoging die tot mislukken gedoemd is. Want wat is het algemeen belang bij energiezaken? „Mensen willen de zekerheid dat er stroom komt uit hun stopcontact, en wel voor een fatsoenlijke prijs”, zei Kant vorige week nog tijdens een spoeddebat over de verkoop van Essent.

Dat was precies de drijfveer van minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA) om twee jaar geleden de splitsing van de Nederlandse energieconcerns in publieke netwerkbedrijven en private productiebedrijven door te zetten. Leveringszekerheid en betaalbaarheid. Bestuurders van Nederlandse energiebedrijven lonkten immers toen al volop naar buitenlandse partners. Het zijn de netwerken waarmee de staat de levering van energie moet garanderen. En concurrentie tussen private producenten moet de prijs van stroom, die in Nederland tot de hoogste van Europa hoort, betaalbaar houden. „De overheid heeft daarmee de strategische belangen geborgd”, hield de minister de Tweede Kamer voor. Het was tegelijkertijd een antwoord op een bezorgde brief van werkgeverscentrale VNO-NCW, die er bij het kabinet op aandrong de uitverkoop van stroom te stoppen.

„Als we de energiebedrijven niet hadden gesplitst en zeker hadden gesteld dat de netwerken in publieke handen zouden blijven, voerden we nu een debat over de verkoop van het volledige Essent aan RWE. Dan waren we onze netten ook kwijt geweest”, zegt PvdA-Kamerlid Diederik Samsom. Met de splitsing in energieproductiebedrijven kunnen Nederlandse concerns aansluiting zoeken bij sterkere partners in Europa, en wat de PvdA betreft zijn dat sterke producenten op het gebied van schone en duurzame energie.

Dat is in het belang van Nederland, want over dertig jaar is de gasbel bij Slochteren leeg. Tegelijkertijd kampt Europa met een energievraagstuk. Nederland kan zich met enkele kleinere energiebedrijven niet achter de dijken verschuilen, terwijl het op Europees gebied baat heeft bij het ontstaan van sterke energiereuzen die de concurrentie met machtige leveranciers als Rusland aankunnen.

In dit verband wees Philipstopman Gerard Kleisterlee afgelopen weekeinde in de Malielezing voor een groep ondernemers en politici op het belang van een Europees energiebeleid. Europa, dat voor een belangrijk deel afhankelijk is van Russische gasleveranties, heeft het grootste belang in de onderhandelingen met Moskou eensgezind en sterk op te treden. Dan helpt het als er krachtige Europese energiebedrijven zijn, zoals een combinatie van RWE en Essent.

Maar de verkoop van Essent is nog geen gelopen race. Zo heeft minister Van der Hoeven grote problemen met het splitsingsplan dat Essent heeft ingediend, omdat het netwerkbedrijf er bij de vermogensverdeling niet goed vanaf komt. En juist het netwerkbedrijf moet na splitsing krachtig genoeg zijn om te investeringen in het netwerk en dus de levering van energie te kunnen garanderen.

Daarnaast heeft minister Van der Hoeven er al bij Europees Commissaris Kroes van Mededinging op aangedrongen scherp toe te zien dat ook RWE zich aan de splitsing van het hoogspanningsnet houdt. Hiertoe is RWE volgens een Europese richtlijn verplicht ook al gaat die splitsing minder ver dan de splitsing van de energieconcerns in Nederland.

Een ander probleem is de voorgestelde constructie rond de kerncentrale van Borssele. Het energiebedrijf Delta, samen met Essent partner in de kerncentrale, wil dat de kerncentrale in publieke handen blijft, en heeft bij de rechter bezwaar aangetekend tegen de splitsing in een juridisch en een economisch eigendom. Dat laatste zou dan in handen van RWE overgaan, waarmee het Duitse bedrijf langs een omweg toch de zeggenschap krijgt. Daar kan Delta niet mee leven. Minister Van der Hoeven evenmin.

Maar dat laat onverlet dat de regeringspartijen onverminderd vasthouden aan de privatisering van de energiebedrijven. Alleen een Koninklijk Besluit kan dit voornemen nog ongedaan maken. Een goed idee, vindt de SP. Maar het kabinet voelt hier, gesteund door de coalitiepartijen in de Kamer, niets voor.