BCG: bedrijven willen crisis niet zien

Ontslagrondes genoeg bij bedrijven. Toch wordt de ernst van deze economische crisis door veel grote internationale bedrijven onderschat, constateert adviesbureau BCG.

Een directeur van een Deens bedrijf heeft een verbod uitgevaardigd om binnen het bedrijf nog te praten over de crisis. Hij heeft zelfs een assistent opdracht gegeven alle berichten die verband houden met de crisis weg te knippen uit de kranten die circuleren binnen het bedrijf. Met dit wrange voorbeeld illustreert adviesbureau The Boston Consulting Group (BCG) een recent gepubliceerd onderzoek naar de houding van bedrijven in deze crisis. De naam van het bedrijf laat BCG wijselijk achterwege.

De voornaamste conclusie is dat grote bedrijven in zeven landen de ernst van deze crisis niet voldoende in willen zien en daardoor ook te weinig maatregelen treffen. Managers houden er niet van om pessimistische plannen te bedenken of te accepteren, constateert BCG na een onderzoek onder 439 bedrijven in verschillende bedrijfstakken in de VS, Japan, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Spanje en Italië.

Terwijl het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gedurende dit jaar zijn groeiprognoses steeds verder neerwaarts bijstelde, houden bedrijven gewoon vast aan hun plannen. Zij blijken zich vooral te baseren op de omzetontwikkeling in 2008, maar hun omzet begon in veel gevallen pas in het laatste kwartaal terug te lopen.

Een op de drie ondernemingen denkt bovendien nog steeds dat het bruto binnenlands product in 2009 zal groeien, terwijl in alle grote westerse economieën de krimp heeft toegeslagen en er een forse groeivertraging optreedt in de opkomende markten. Meer dan 60 procent van de bedrijven toonden zich optimistischer dan het IMF in zijn voorspellingen. Ze denken bovendien dat dit misschien wel een diepe, maar ook een korte crisis zal zijn. Dus een V-vormige, en niet de U- of zelfs L-vormige recessie die veel economen voorspellen. Behalve in Japan waar 41 procent een L-vormige, dus zeer lange recessie, verwacht.

Over hun eigen bedrijf zijn ze vaak nog optimistischer. Terwijl tweederde zei te verwachten dat de winstgevendheid in hun sector zal afnemen, voorspelt meer dan 40 procent een hogere winstgevendheid voor hun eigen bedrijf.

Vrij weinig bedrijven denken na over hun concurrentievermogen op lange termijn en durven hun inspanningen in marketing of in onderzoek en ontwikkeling op te schroeven. BCG ziet daarbij een groot verschil tussen middenmoters in sectoren, die vaak te laat hun toevlucht nemen tot snijden in de organisatie, en de topdrie die eerder ingrijpt maar ook durft te blijven investeren.

Voor Nederland is het beeld niet veel anders, denkt partner Jan Dirk Waiboer van BCG Nederland, al lijkt het erop dat heel grote bedrijven in Nederland net iets meer stappen hebben genomen. Dat blijkt uit een indicatief onderzoekje onder de eerste twaalf AEX-fondsen die hun cijfers over het eerste kwartaal bekend hebben gemaakt. Ze zijn voortvarender in kosten snijden en schulden herstructureren, maar blijven investeren in nieuwe producten en markten. „Die twaalf lijken sneller besloten te hebben tot forse kostenreducties. En tegelijkertijd gaan ze minder ver in het terugbrengen van hun inspanningen in onderzoek en ontwikkeling”, zegt hij.

De verklaring daarvoor is volgens hem dat, met uitzondering van oliemaatschappij Shell, veel Nederlandse bedrijven al vroeg in 2008 een terugval in de omzet voelden. „En ik vermoed dat bedrijven hier beter geleerd hebben van eerdere crises dat je beter vroeg kunt ingrijpen, dan dat je ad hoc steeds dieper moet ingrijpen als de omstandigheden verslechteren.”

Er zijn maar weinig bedrijven die scenario’s hebben liggen hoe ze afhankelijk van de ernst van de crisis moeten reageren, constateert BCG. „Veel bedrijven denken nog steeds dat ze beter de crisis uit zullen komen dan ze erin zijn gegaan”, zegt Waiboer. Daarin kunnen ze gesterkt worden door de ‘groene lootjes’ van herstel die sommige gedragsdragers zien. „Het zit in de mens om altijd het positieve te willen zien en het slechte nieuws te verdringen”, zegt Waiboer. „Maar de goede bedrijven laten zich niet leiden door de waan van de dag. Die hebben echt een strategie om structureel beter uit deze crisis te komen. Maar veel bedrijven hebben dat niet. Die realiseren zich ook niet dat een crisis als deze een moment van de waarheid is.”