Nek-aan-nek tussen Plato en Aristoteles

Vanavond kiezen de Grieken hun ‘grootste’ landgenoot allertijden.

Maar heel spannend wordt het niet. Van begin af aan lag Alexander de Grote op kop.

Grieken zijn bijna verslaafd aan verkiezingen. Dit jaar zijn ze druk bezig met de verkiezingen voor het Europees Parlement, met verkiezingen voor het nationale parlement die ongetwijfeld weer vervroegd zullen worden, en zelfs al met de daaropvolgende verkiezingen, omdat daarbij een ander systeem zal worden toegepast.

Maar op kortere termijn gaat de aandacht uit naar de verkiezing van de ‘grootste Griek allertijden’ die door een televisiestation en radiozender wordt georganiseerd naar het voorbeeld van wat in andere landen is gebeurd.

Vanavond wordt de uitslag bekendgemaakt tijdens een groot tv-programma. Maar veel spanning omtrent de winnaar is er niet. Van de oorspronkelijke honderd kandidaten zijn er tien over, die nu al twee maanden strijden om de zege. Van begin af aan lag Alexander de Grote voor.

Cijfers krijgen we niet te horen, maar algemeen wordt aangenomen dat zijn voorsprong aanzienlijk is. Sommigen geloven dat de hele onderneming is opgezet om hem aan zijn – zoveelste – overwinning te helpen. Het gaat er dan vooral om, te onderstrepen dat hij niet alleen ‘groot’ en ‘de grootste’ is, maar vooral dat hij een Griek is. En niet slechts Macedoniër, in welke hoedanigheid hij door het omstreden Noordwestelijke buurland wordt opgeëist.

Zijn uitroeping in Griekenland zal er ongetwijfeld ook toe leiden dat er in de hoofdstad eindelijk een standbeeld komt. Tot nu toe stond er alleen een in de ‘Macedonische hoofdstad’ Thessaloniki (en in Florina, West-Macedonië). Extra fnuikend voor de Grieken is dat over twee jaar zijn standbeeld verrijst in het centrum van Skopje, als middelpunt van een gigantisch monument met rondom talloze kleinere sculpturen.

Naar de tweede plaats is intussen een andere houwdegen opgerukt, Theodoros Kolokotronis, de voornaamste leider van de Opstand (1821-1829) tegen het Ottomaanse bestuur. Bij de nog jaarlijks herdachte ‘bevrijding’ van de vestingstad Tripolitsa (nu Tripoli) midden op de Peloponnesos vielen in 1821 tienduizenden slachtoffers onder de Turkse, Albanese en Joodse burgerbevolking. Hetzelfde overkwam dat jaar de ongeveer even talrijke bevolking van het Griekse eilans Chios. Toch geldt Kolokotronis, die de leiding had van de operatie-Tripolitsa, als een van de ‘menselijkste’ figuren uit deze oorlog.

Die tweede plaats moest hem al vroeg in de campagne worden afgestaan door de arts Jorgos Papanikolaou, de wetenschapsman die, anders dan de twee voor hem geplaatsten, tienduizenden (miljoenen, aldus zijn campagne) levens heeft gered met de beroemde ‘pap-test’, het uitstrijkje waarmee baarmoederhalskanker vroegtijdig kan worden opgespoord. Ondanks een eindspurt lijkt het onwaarschijnlijk dat de arts zijn positie nog zal verbeteren. Al tijdens zijn carrière trouwens werd hij door landgenoten duchtig tegengewerkt.

Dat de laatste tien worden gevormd door vijf klassieke en vijf moderne Grieken maakt op de buitenstaander een bizarre indruk, maar wordt door de meeste Grieken heel gewoon gevonden. Bij hen heerst nog altijd het ‘wij Grieken’-gevoel.

Zo was er wekenlang een gevecht om de negende en tiende plaats tussen Perikles en oud-president Kostas Karamanlis (oom van de huidige premier) die steeds van positie wisselden. Laatstgenoemde is intussen opgeschoven naar de vijfde positie. De achtste wordt nu ingenomen door de eerste bestuurder van het nieuwe Griekenland, Ioannis Kapodistrias. Perikles komt waarschijnlijk niet meer van zijn laatste plaats af.

Sokrates staat stabiel vierde. Nog onbeslist is de strijd tussen twee andere aartsvaders van de filosofie: Aristoteles en Plato. Voor alle kandidaten was er een uur propaganda op televisie (vervaardigd door experts die een reputatie te verliezen hadden), maar van deze twee werd met zoveel woorden gemeld dat de een superieur was aan de ander. Waarschijnlijk wint Aristoteles het van Plato, maar wellicht zal dit te danken zijn aan het feit dat hij een leermeester van Alexander was.

    • F.G. van Hasselt