Kleisterlee: Europa laat het afweten bij bestrijden crisis

Europese politieke leiders hebben de kans gemist om in de economische crisis gezamenlijk een vuist te maken. Bij het zoeken naar oplossingen is Europa op het wereldtoneel afwezig. Door de crisis zal het Oosten sneller aan geopolitieke macht winnen en zal de rol van China en andere landen vergroten. Brussel moet meer beslissingen kunnen nemen om opgewassen te zijn tegen grote spelers als China en de Verenigde Staten.

Dat zei Philips-topman Gerard Kleisterlee tijdens de Malielezing in Den Haag, die de grootste werkgeversorganisatie VNO-NCW dit weekeinde had georganiseerd voor een gezelschap van ondernemers, bankiers en politici.

De bestuursvoorzitter van het elektronicaconcern haalde in zijn analyse van de economische crisis scherp uit naar de Europese politiek. „Europa speelt geen enkele rol bij het bestrijden van de crisis. Nationale overheden zijn actief om nationale instituties te redden”, zei Kleisterlee. Enige Europese coördinatie om een beleid of strategie te ontwikkelen zodat Europa sterker uit de crisis komt, ziet de hij niet.

Kleisterlee wees op het belang voor bedrijven maar ook voor Europese overheden een strategie te ontwikkelen om versterkt uit de problemen te komen. De Europese plannen om de economie te stimuleren vindt hij veel te mager. „Too little, too late is het beeld van Europa”, zei Kleisterlee. De crisis biedt kansen, meent hij, voor Europese plannen om de gezondheidszorg te hervormen en serieuze investeringen te plegen in duurzame energie.

Wil Europa echt vooruit komen, dan zal het volgens Kleisterlee over een federatie moeten nadenken. Hij wees daarbij op federatief bestuurde landen zoals de VS, Duitsland en Zwitserland. Hij noemde de gezondheidszorg als voorbeeld. „In Europa krijgen we zometeen 27 verschillende Europese patiëntendossiers.”

Als Europa concurrerend wil blijven, is veel meer samenwerking noodzakelijk, meent hij. „Wat werkelijk nodig is om met Rusland te concurreren, is een Europees energiebeleid.” Op financieel terrein is toezicht nodig, maar er is geen mondiaal toezicht. Europa zit nu niet aan tafel om hierover met grote landen mee te praten, meent hij.

Ook wees hij op het belang van sociale en economische hervormingen, zodat bedrijven zich sneller kunnen aanpassen. De Philips-topman doelde daarbij onder andere op versoepeling van het ontslagrecht. „In Europa kost het vijf tot zes maanden voor een bedrijf de eerste ontslagbrief kan schrijven. In Amerika een maand en in Azië een week”, zei hij. Dat maakt het lastiger voor bedrijven zich in de huidige crisis snel aan te passen.

Kleisterlee verwacht dat de crisis „diep en lang” zal zijn. Instrumenten zoals deeltijd-WW helpen volgens hem alleen tijdelijk.

Een aantal bedrijven ontkomt niet aan structurele verbeteringen, zei hij. „Aanpassingen kun je maar beter snel doen”, aldus de Philips-bestuursvoorzitter, die ingrijpende saneringen bij bedrijven voorziet.

    • Michèle de Waard