Gretige zoektocht naar de 'soul' in bijna alles

Roel Bentz van den Berg: Engelen in regenjas Augustus,

192 blz. € 18,90 * * * *

Overal in het werk van Roel Bentz van den Berg duiken engelen op. En dan gaat het niet om bijbelse gevleugelde boodschappers, maar om toevallig opduikende vreemden die je nog net voor een tram wegtrekken, en om goede geesten die ’s nachts de wereld repareren om te zorgen dat die weer een dagje mee kan.

Die engelen zijn een van de middelen waarmee Bentz van den Berg de kloof probeert te dichten die Descartes op zijn geweten heeft, de kloof tussen denkende ikken en dode materie, het onderscheid tussen subject en object. Ergens in die kloof is onze ziel verdwenen, de ziel die ons met de wereld verbond en waarvan we (stom! stom!) vrijwillig afstand hebben gedaan. Hoeveel verschillende onderwerpen Bentz van den Berg in de essays en verhalen in Engelen in regenjas ook aansnijdt, uiteindelijk gaan al zijn stukken over pogingen die vergissing ongedaan te maken. Je zou zijn werk kunnen samenvatten als een zoektocht naar de ziel – al heeft Bentz van den Berg het liever over ‘soul’, omdat dat woord meer omvat, dieper graaft en mooie muzikale connotaties heeft.

In Engelen in regenjas zapt Bentz van den Berg heen weer tussen films, boeken en muziek, en tussen hoge en lage cultuur (nog een kloof waar hij zich niets van aantrekt), zonder de indruk te wekken dat hij zijn lezers wil verblinden met zijn kennis. Hoe breed zijn blik is, blijkt uit het register, waar Ezra Pound wordt gevolgd door Elvis Presley, Charles Darwin door Bette Davis, zenmeester D.T. Suzuki door socioloog Abraham de Swaan. En er zit niemand bij waarbij je denkt: wat doe jíj hier nou?

Soms dreigt Bentz van den Bergs zoektocht-in-afleveringen ten onder te gaan aan een tussen de regels opdoemende zwaarte, eenzelfde looiigheid die je kunt aantreffen in het solowerk van George Harrison, ook iemand die op een gegeven moment bij het boeddhisme uitkwam. Maar waar bij Harrison die zwaarte zich regelmatig vertaalde in een vermoeiend gejengel, slaagt Bentz van den Berg erin het toch altijd licht te houden, omdat hij geen gelovige is, maar een verkenner – en vooral omdat hij een uitstekend schrijver is.

Rob van Essen