Bevlogen maar meedogenloze rebellenleider

De leider van de Tamil Tijgers in Sri Lanka, Velupillai Prabhakaran, heeft talloze moorden op zijn naam staan.

Prabhakaran in 2006. (Foto AP) Velupillai Prabhakaran (1954-2009) FILE - In this Nov. 27, 2006 handout file photo provided by Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE), Velupillai Prabhakaran, leader of the Tamil Tiger rebels, is seen after delivering his annual speech from an undisclosed location in rebel controlled north Sri Lanka. Sri Lankan military officials say Velupillai Prabhakaran was killed Monday, May 18, 2009 by government forces. Two officials confirmed Prabhakaran's death. (AP Photo/Liberation Tigers of Tamil Eelam, HO, File) Associated Press

„Een tragisch incident”, zo noemde Velupillai Prabhakaran in 2002 op een persconferentie de moord op de Indiase premier Rajiv Gandhi in 1991. Veel meer woorden wilde hij er ook niet aan verspillen. En hij verzocht de media „niet een incident te gaan oprakelen dat ruim tien jaar geleden plaatsvond”.

Prabhakaran (54), de meedogenloze leider van de Tamil Tijgers wiens dood vanochtend werd bekendgemaakt, was geen echte prater, en nog minder een man die er behoefte aan had om ergens spijt over te hebben. Niet over de moord op Gandhi, de meest spectaculaire in zijn opdracht, en ook niet over de talloze andere moorden die op zijn orders werden uitgevoerd, de meeste door zelfmoordkaders.

Prabhakaran, geboren in een huisje aan de kust van het schiereiland Jaffna, was twintig toen hij op 27 juli 1975 zijn eerste politieke moord pleegde (op de burgemeester van Jaffna). In de jaren daarna, toen de Tijgers zich onder zijn leiding steeds strakker begonnen te organiseren, werden honderden strijders van concurrerende Tamil-milities gedood, alsmede gematigde Tamil-politici die bereid waren tot compromissen met de regering. Twee jaar na de moord op Gandhi werd de Sri-Lankese president Ranasinghe Premadasa gedood.

Prabhakaran vocht voor de goede zaak. Hij organiseerde het verzet tegen Sinhalese overheersing (via bijvoorbeeld taalwetten) van de Tamils en hun cultuur. Maar de vele doden op zijn geweten tonen ook aan dat hij geen goede man was. Hij was nietsontziend en zo megalomaan, dat niet de autonomie voor de Tamils het doel werd, maar het voortbestaan van de Tijgers zelf. Voor Prabhakaran was er uiteindelijk geen tussenweg tussen doden en gedood worden.

Maar het moet ook worden gezegd: Prabhakaran wist op briljante wijze zijn strijders te motiveren en te organiseren, inclusief een zeemacht en kleine luchtmacht. Ook was er een politieke, voor de buitenwereld acceptabele frontorganisatie. India wil er niet graag aan worden herinnerd, maar daar konden Tamil Tijgers in het begin schuilen en trainen. Toen het zijn koers verlegde na een dramatisch verlopen vredesoperatie in Sri Lanka, werd Rajiv Gandhi op de dodenlijst gezet.

De persconferentie van zeven jaar geleden vond plaats nadat de Tamil Tijgers en het Sri Lankese leger onder Noorse bemiddeling een staakt-het-vuren hadden gesloten. Dat was het moment waarop Prabhakaran misschien alsnog een staatsman had kunnen worden, iemand met wie te praten viel over vrede en harmonie.

Die rolwisseling heeft Prabhakaran nooit willen of kunnen ondergaan. Hij bleef zich schuil houden, diep in de jungle, en organiseerde in het geheim versterking van zijn guerrillaleger. Zijn pech was dat op het eind ontevreden commandanten uit het oosten overliepen naar het regeringsleger. Dat, en de vastberadenheid van Sri Lanka’s nieuwe president Mahinda Rajapaksa om ‘all out’ te gaan, beslechtten zijn lot.