Vijf pond voor Pluto

Wie heette er eerder Pluto: de hond van Disney of de planeet? Veel mensen denken: de hond. Maar het was andersom. En een klein meisje bedacht de naam.

Vanaf zijn maan Nix bekeken zou Pluto er aan de hemel misschien uitzien als op de tekening hieronder.Foto’s NASA

Mars, Jupiter, Titan... De planeten en manen in ons zonnestelsel zijn vernoemd naar de goden van de oude Romeinen en Grieken.

Allemaal? Nee, de aarde en de maan niet. En de manen van Uranus passen ook niet in het rijtje. Die dragen de namen van personen uit beroemde Engelse toneelstukken en verzen.

Dat is niet toevallig. Sterrenkundigen (die ook manen en planeten onderzoeken) houden van regelmaat. Sinds 1919 is er zelfs een commissie die kijkt of de namen van nieuw ontdekte manen wel in het rijtje passen.

Eén keer, 79 jaar geleden, heeft die commissie (de ‘internationale astronomische unie’) ook vergaderd over een nieuw ontdekte planeet. Het was de laatste planeet die in ons zonnestelsel werd gevonden. En precies die keer werd de naam niet bedacht door een sterrenkundige, maar door een meisje – van elf jaar.

Deze week was dat meisje, Venetia Burney, weer in het nieuws. Haar familie liet weten dat ze op 30 april is doodgegaan – 90 jaar oud intussen. Maar in 1930, op 14 maart, zat ze in de kamer toen haar opa een stukje uit de Engelse krant The Times voorlas. Over een kleine en heel verre planeet die eindelijk ontdekt was.

Hoe zou hij moeten heten?, vroegen Venetia en haar opa zich af. En toen bedacht Venetia: Pluto.

De rest was toeval, vertelde ze later. Haar opa schreef een brief aan zijn vriend, de sterrenkundige Herbert Turner. En die was nét met de astronomische unie over de naam van de nieuwe planeet aan het vergaderen.

De unie vond Pluto een ‘excellent’ idee. Omdat P en L de eerste letters van de naam ‘Percival Lowell’ zijn. En die sterrenkundige had het bestaan van de verre planeet voorspeld.

Ook vond de unie het mooi dat in de Griekse oudheid Pluto de koude onderwereld bewaakte en zichzelf onzichtbaar kon maken.

Maar ik geloof niet dat ik daar allemaal aan gedacht heb, zei Venetia later. Zij herinnerde zich wel dat ze een briefje van vijf pond van haar opa kreeg, toen haar naam gekozen werd.

Eén ding is jammer: de unie heeft in 2006 besloten dat Pluto toch geen planeet is. De arme kleine Pluto is alleen nog maar een ‘dwergplaneet’.

    • Margriet vd Heijden