Minder kinderen voor agressieve mannen bij Waorani-indianen

Waorani-indiaan gefotografeerd in Quito tijdens protesten tegen olieboringen. (Foto Reuters) A Huaorani indian woman participates in a protest against Petrobras Petroleum Company in Quito, Ecuador October 31, 2007. REUTERS/Guillermo Granja(ECUADOR) REUTERS

Bij de agressieve indianenstam van de Waorani, diep in het Ecuadoriaanse Amazonewoud, leidt agressie niet tot meer kinderen. Voor de pacificatie in de jaren zestig en zeventig kregen de minder agressieve mannen gemiddeld drie kinderen in totaal die tenminste vijftien jaar oud werden, agressieve mannen kregen gemiddeld minder dan een half kind. Dit concluderen antropologen uit analyses van stamboomgegevens die ze verkregen door lange gesprekken met 121 oude Waorani-indianen. Voor hun bekering tot het christendom waren de Waorani extreem agressief. De antropologen slaagden erin om 95 mannen uit de periode voor de pacificatie te achterhalen hoe vaak ze meededen met overvallen op vijandige dorpen (de maat voor agressie) en ook hoe vaak ze trouwden, hoe vaak ze kinderen kregen en hoe het die kinderen verging (Science, 15 mei).

Dat juist bij deze agressieve stam agressieve mannen in het nadeel zijn als het gaat om evolutionair succes is opmerkelijk omdat een beroemd onderzoek uit 1988 (door Napoleon Chagnon) onder de bloeddorstige Yanomani juist opleverde dat daar de agressieve mannen meer nakomelingen hadden dan de minder agressieve. Chagnon en anderen verbonden daaraan een algemene theorie over het grote belang van agressie in de menselijke geschiedenis en evolutie.

Er is een aantal verklaringen voor het verschil met het beroemde Chagnon-onderzoek. Ten eerste is dit onderzoek veel preciezer uitgevoerd dan dat van Chagnon. Maar een belangrijk verschil is ook dat de Yanomani met wraak vaak een generatie wachtten. In die kalme tussentijd zou een agressieve man van zijn verworven status kunnen profiteren op de huwelijksmarkt. Bij de Waorani is de strijd continu en is een ‘oorlogsheld’ juist relatief impopulair op de huwelijksmarkt omdat hij altijd een wraakzuchtige tegenaanval kan verwachten. En bij de Waorani is het ook nog de gewoonte dat de held dan vlucht bij zo’n tegenaanval op zijn dorp – zijn vrouw en kinderen weerloos achterlatend. Verder is de strijd bij de Yanomani ‘beschaafder’, ze doden aanzienlijk minder vaak vrouwen en kinderen dan de Waorani. Desondanks was de cirkel van geweld niet te breken. Hendrik Spiering