Gezocht: kleine brandweerman voor de seks

Hoogopgeleide alleenstaande vrouwen in West-Afrika willen geen vaste relatie. Eenzaamheid verdrijven ze met een kind.

Chung, Ky

Fanta heeft het een keer geprobeerd. Het was „een nette jongen”: een goede baan, modern – want opgeleid in het buitenland – en afkomstig uit een rijke familie. En enig kind. Een groot voordeel, want dan zijn er in ieder geval geen broers of zussen die zich met de relatie bemoeien. George voldeed aan alle criteria, en toch werd het huwelijk een fiasco.

Fanta: „Zodra we een kind kregen, begon hij zich te gedragen als een typisch Afrikaanse man, bezitterig en jaloers. Hij vond dat ik moest stoppen met mijn werk en wilde dat ik iedere avond thuisbleef. Daar had ik geen zin in, dus onze relatie is binnen een jaar stukgelopen.”

Haar ex had al twee kinderen uit een eerder huwelijk en heeft inmiddels een nieuw kind verwekt bij een nieuwe vrouw. Fanta zelf heeft besloten nooit meer te trouwen. „Mannen zijn bang van moderne, onafhankelijke vrouwen, want we kunnen ieder moment opstappen.”

Hoe horen Afrikaanse vrouwen zich te gedragen? Het antwoord staat in Hoe te houden van een Afrikaanse man. De tips en adviezen in het vorig jaar in Ivoorkust verschenen boekje bieden inzicht in de Afrikaanse verleidingskunst. Een echte vrouw draagt lingerie en elegante kleren, met name binnenshuis. Ze gebruikt iedere dag parfum, gaat minstens een keer per week naar de kapper en verzint koosnaampjes voor haar man. Ze zegt nooit nee tegen seks en stelt alles in het werk om haar man terug te winnen als het onvermijdelijke gebeurt en hij een maîtresse neemt. Mannen zijn immers biologisch voorgeprogrammeerd om vreemd te gaan, ze kunnen het ook niet helpen. Doordeweeks mag ze het koken overlaten aan de huishoudster zolang ze zich in het weekend maar uitslooft op ’s mans favoriete gerecht. Een echte vrouw laat een man alles voor haar betalen, ook als ze zelf geld verdient, want dat geeft hem een aangenaam gevoel van macht. Maar het belangrijkste advies is wel: ken je plaats. Wees onderdanig. Want onderdanigheid maakt een vrouw aantrekkelijk.

Geen wonder dat steeds meer hoogopgeleide vrouwen in West-Afrika het zoeken van een partner hebben opgegeven. Ze verkiezen een bestaan als single boven een vaste relatie. Ze hebben een diploma van een gerenommeerde westerse universiteit, werken voor een multinational of hebben een eigen bedrijf en zoeven in dure auto’s met chauffeur door de stad. Voor de seks nemen ze een jongere minnaar – een petit pompier , oftewel een kleine brandweerman – of een beetje flexibele getrouwde man.

„Hoe hoger de opleiding en hoe knapper de vrouw, des te groter de kans dat ze alleenstaand is”, zegt Gilberte (36), die voor een internationale hulporganisatie werkt. „Vroeger was het: je moet zo snel mogelijk een man vinden, je moet trouwen. Maar veel vrouwen hebben er tegenwoordig geen zin meer in zich te laten manipuleren.”

Gilberte, opvallend kort haar en een formidabele glimlach, heeft nog nooit samengewoond. Mannen genoeg die achter haar aanlopen, zoveel wordt duidelijk uit de blikken die in haar richting worden geworpen op het terras waar het gesprek plaatsvindt. Ach, zegt ze onverschillig, versieren is in dit deel van de wereld nu eenmaal een nationale sport. Heel soms bidt ze dat ze op een dag die prins op het witte paard tegenkomt met wie ze alles kan delen. Maar naar hem zoeken doet ze niet.

Gilberte is gelukkig met haar dochtertje, het resultaat van een kortstondige relatie met een Zuid-Afrikaan. Ze heeft twee oudere zussen van rond de veertig die evenmin getrouwd zijn. Zij hebben zelfs geen kinderen. Dat is ongebruikelijk in Ivoorkust, waar vrouwen zonder kinderen beschouwd worden als vervloekt, mislukt, onvruchtbaar. Desondanks zijn haar ouders trots op hen, zegt ze.

„Mijn vader wilde per se dat zijn dochters op eigen benen konden staan en niet afhankelijk zouden worden van een man. We kregen een goede opleiding, moesten naar de beste universiteit. Hij heeft veel in ons geïnvesteerd en we worden geacht die investering vroeg of laat terug te betalen, bijvoorbeeld door financieel bij te springen op zijn oude dag. Stop ik met werken of trouw ik met een man die minder verdient dan ik, dan beschouwt hij mijn opleiding als weggegooid geld, al zal hij dat nooit recht in mijn gezicht zeggen.”

Ook voor Fanta (40) – knap, kokette meisjesgiechel – is een man met een laag inkomen geen optie. Ze heeft een goedlopend eigen bedrijf, komt uit een welgestelde familie en is financieel onafhankelijk. Met haar quasi onschuldige oogopslag heeft ze al heel wat topmanagers en gefortuneerde zakenmannen verleid. „Een arme sloeber kan ik lekker onder de duim houden, haha. Maar is dat wat ik wil? Ik ben best bereid mijn geld met iemand te delen maar wie zegt dat hij het niet buiten de deur gaat zoeken zodra hij wat meer te besteden heeft? Nee hoor, dat risico wil ik niet lopen.”

Op het gebied van emancipatie loopt de Afrikaanse man hopeloos achter, zegt Gilberte. „Als je een goede relatie wilt, moet je jezelf wegcijferen. Ook al heb je jarenlang in het Westen gewoond, zodra je terugkomt moet je je weer voor 100 procent als een traditionele vrouw gedragen. Er zijn heus wel mannen die zichzelf modern vinden en af en toe een luier verschonen of hun vrouw helpen met de afwas. Maar dat zullen ze nooit aan de grote klok hangen, want voor je het weet gaat de familie zich ermee bemoeien. Als de man, het hoofd van het gezin, degene die gezag hoort uit te stralen, taken op zich neemt die eigenlijk voor zijn echtgenote of de huishoudster zijn bedoeld, wordt dat als zeer shockerend ervaren. Een moderne man kan met zijn vrouw naar de supermarkt op zaterdag om boodschappen te doen, maar veel gekker moet het niet worden.”

De ongelijke verdeling van zorgtaken vinden de meeste vrouwen geen onoverkomelijk probleem. Iedereen heeft een bonne in huis, een dienstmeid die het huishouden doet, en bijna iedereen heeft een kindermeisje. In Afrika zijn arbeidskosten laag. Waar ze meer moeite mee hebben, is dat overspel breed wordt geaccepteerd. Afrikaanse mannen willen alles hebben, zegt Fanta: kinderen, een echtgenote, een of twee maîtresses. „De moderne man bestaat niet. Er is altijd die machokant, de kant die vindt dat ze moeten kunnen doen wat ze willen. Ze weten heus wel dat het beter is om het bij één vrouw te houden, maar vroeg of laat nemen ze altijd iemand buiten de deur omdat onze samenleving dat nu eenmaal oogluikend toestaat. Er zijn heel veel mannen die relaties onderhouden met drie vrouwen tegelijk, soms hebben ze met iedere vrouw een kind. Vreemdgaan wordt gezien als een fact of life, wat mannen betreft dan, wij mogen het natuurlijk niet. Het is hier geen schande als een man een paar buitenechtelijke kinderen heeft. Die kinderen hebben dezelfde rechten als een wettelijk kind. De wet staat overspel dus toe.”

De beste remedie tegen eenzaamheid is een kind, zegt Angèle (33), advocaat bij een scheepvaartbedrijf. Ook zij peinst er niet over te trouwen of samen te wonen. De vader van haar zevenjarige dochter woont in het buitenland. Ze ziet hem zelden. Ze kunnen het uitstekend met elkaar vinden, zegt ze, maar ze krijgt „koude rillingen” bij het idee dag in dag uit naast hem wakker te worden.

De sleur van het samenwonen draait zelfs de beste relatie uiteindelijk de nek om, zegt ze. „Mijn vader heeft mijn moeder verlaten en is opnieuw getrouwd. Het is een beste man verder, maar ik heb mijn lesje geleerd. Ik heb af en toe een minnaar, maar over het algemeen vind ik Afrikaanse mannen niet interessant. Op een bepaalde leeftijd neem je een kind. De meeste vrouwen die ik ken, nemen een kind voor zichzelf. Zo zie ik het ook: mijn dochtertje is van mij, van niemand anders. Ik heb geen man nodig om haar op te voeden. Dat kan ik zelf ook.”

Zijn mannen dan helemaal overbodig? Nee, vindt Fanta, die nu een verhouding met een hoge militair heeft. „Ik heb toch aandacht en affectie nodig.” Fijn dat ze bestaan, maar je hebt ze niet nodig om gelukkig te worden, zegt Gilberte. „Ik weiger de rol van onderdanig vrouwtje te spelen.” Tja, peinst Angèle. „Ik kijk graag om me heen, zeker. Ik vrees dat het daarbij blijft. Ik ben tevreden met mijn leven zoals het is.”

Wat paradoxaal genoeg helpt, zeggen ze eensgezind, is dat de notie van alles samen delen in West-Afrika nog niet heeft postgevat. Mannen doen mannendingen als naar de kroeg gaan en voetbal kijken. Vrouwen doen vrouwendingen als samen naar de markt gaan en kleding kopen. Het gaat verder dan dat. Het is ieder voor zich, zegt Fanta. „Weinig echtparen hebben een gezamenlijke bankrekening. Als een vrouw een eigen inkomen heeft, dan mag ze dat besteden zoals ze zelf wil. Ze vertelt haar man vaak niet eens hoeveel ze verdient. Hij draait op voor de huur, voor gas en licht, voor het onderhoud van de auto. Het idee dat je alles samen deelt, bestaat hier niet. Ergens is dat jammer. Maar het maakt ons ook van jongs af aan zelfstandig.”

    • Pauline Bax