De opkomende munt

de proefjesfabriek

Nee, de ‘opkomende munt’ heeft niks te maken met beurskoersen of andere geldzaken die in het nieuws zijn. Het is een oude goocheltruc. En het is óók een natuurkundeproef.

Wat heb je nodig?

Een leeg luciferdoosje van middelgroot formaat (5 bij 7 centimeter), een euromunt en een houten lepel.

Wat moet je doen?

- Schuif de munt aan de onderkant van het doosje tussen het luciferlaatje (de onderkant daarvan) en de buitenkant van het doosje. Laat de munt nog voor de helft uitsteken.

- Pak het doosje bij de zijkanten tussen duim en vingers beet.

- Tik met de steel van de houten lepel op de bovenkant van het doosje. De steel moet in de lengterichting van die bovenkant wijzen. Blijf een tijdje doortikken. Zie je wat er gebeurt?

Hoe kan dat? Steeds wanneer je op de bovenkant van het luciferdoosje tikt, beweegt het doosje een klein beetje naar beneden. Maar de euromunt niet. Die is vergeleken met het doosje zwaar. En een zwaar voorwerp is lastiger in beweging te krijgen: je duwt gemakkelijker een fiets vooruit dan een locomotief. Net zo beweegt het doosje door de tik wel naar beneden, maar de munt (bijna) niet. En na een heleboel tikken zie je het resultaat van al die kleine verschillen in verplaatsing. Het doosje is ten opzichte van de munt zo’n eind naar beneden geschoven dat de munt nu aan de bovenkant zit: hij piept eruit als een opkomende zon. De opkomende munt dus. MvdH

Meer: www.nrc.nl/kleinewetenschap