Suu Kyi opgepakt na vreemd bezoek zwemmer

Amper twee weken voordat haar huisarrest verliep, werd de Birmese Suu Kyi opgepakt.

Van de junta mocht de oppositieleidster thuis geen enkele bezoeker ontvangen.

De Birmese oppositieleidster Aung San Suu Kyi is gisteren aangeklaagd, omdat zij een buitenlander in haar huis zou hebben laten verblijven. Ze is overgebracht van haar huis – waar zij al jaren onder huisarrest stond – naar de Insein-gevangenis vlakbij Rangoon en moet maandag terechtstaan. Volgens een van haar advocaten kan de winnares van de Nobelprijs voor de Vrede tot vijf jaar celstraf worden veroordeeld.

Aanleiding voor de aanklacht is het door de junta verspreide bericht dat een Amerikaanse man in de nacht van 3 mei het Inya-meer zou zijn overgezwommen en zo Suu Kyi’s huis zou hebben bereikt. Hij zou de route met Google Earth hebben uitgestippeld. Volgens de Birmese staatsmedia, die een spreekbuis zijn voor het militaire bewind, heeft de man twee kilometer gezwommen. Hij zou zijn gevonden met een plastic waterton, die hij vermoedelijk heeft gebruikt om te blijven drijven. Ook had hij zelfgemaakte zwemvliezen aan. Hij zou twee nachten in het huis van Suu Kyi zijn gebleven en zijn opgepakt toen hij terug wilde zwemmen. De staatsmedia geven geen reden voor het bezoek van de Amerikaan.

Vanwege haar huisarrest mag Suu Kyi geen bezoekers ontvangen. Bovendien moeten alle Birmezen, onder de strenge regels die de militaire machthebbers hebben opgelegd, de lokale autoriteiten waarschuwen als een gast blijft overnachten. De wet schrijft bovendien voor dat buitenlanders niet mogen overnachten bij Birmezen. Sommige leden van Suu Kyi’s partij zijn in de cel beland omdat ze deze wet hebben overtreden.

De aanklacht tegen Suu Kyi komt in aanloop naar de verkiezingen die de militaire junta volgend jaar zegt te willen houden. Die moeten leiden tot het herstel van de meerpartijendemocratie. De laatste landelijke verkiezingen in Birma waren in 1990. Die verkiezingen, twee jaar na het bloedig neerslaan van een volksopstand, werden met grote overmacht gewonnen door de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Suu Kyi. Maar de junta schoof de uitslag terzijde. Veel democratisch gekozen parlementsleden en activisten belandden in de cel.

Aung San Suu Kyi kreeg huisarrest, dat met enige tussenpozen tot de dag van vandaag voortduurt. Ze staat onder zeer streng toezicht van de militaire machthebbers, die in haar geweldloze strijd voor democratie de grootste bedreiging voor hun macht zien. Suu Kyi heeft geen telefoon en op haar arts na mag zij geen bezoek ontvangen. Het bestuur van haar partij, de enige toegestane oppositiepartij in het land, heeft geen mogelijkheid om met haar in contact te treden en is daardoor al jaren vleugellam.

Mensenrechtenorganisaties vrezen dat de junta het bezoek van Yettaw als voorwendsel gebruikt om Suu Kyi’s huisarrest te verlengen, dat op 27 mei zou verlopen. In 2003 kreeg zij vijf jaar huisarrest, dat in 2007 en 2008 steeds met een jaar werd verlengd. Die laatste verlenging was zelfs in strijd met de Birmese wet. Als Suu Kyi nu wordt veroordeeld, zal ze de verkiezingen volgend jaar vanuit de gevangenis meemaken. „Nu hebben ze een ‘noodsituatie’ en kunnen ze de klok terugzetten”, zei Josef Silverstein, een Birma-expert van Rutgers University tegen The New York Times.

Ondanks de strenge bewaking rond haar huis, is een Amerikaan dus toch naar binnen geglipt. De Amerikaanse ambassade in Rangoon heeft de man geïdentificeerd als de 53-jarige John William Yettaw, een inwoner van de plaats Falcon in Missouri. Een woordvoerder meldde dat Yettaw „weinig over zijn motieven heeft bekendgemaakt, maar dat Yettaw „zeer sterk religieuze redenen voor zijn daden” lijkt te hebben gehad. Suu Kyi’s advocaat zei dat de Amerikaan een mormoon is, en dat hij veel heeft gebeden tijdens zijn verblijf in het huis. Suu Kyi zou hem hebben verzocht te vertrekken, maar Yettaw zou gezegd hebben dat hij daarvoor te moe was. Volgens de advocaat had de man Suu Kyi vorig jaar al bezocht en heeft ze hem toen weggestuurd.

De advocaat beschreef Yettaw als een „gekke vent”. „Iedereen is erg boos op deze ellendige Amerikaan”, zei de advocaat tegen persbureau AP. „Hij is de oorzaak van al deze problemen. Hij is een idioot.” De onafhankelijke Birmese krant Irrawaddy, die vanuit buurland Thailand opereert, beschreef Yettaw als „gewoon een gek figuur die alleen handelde”. De krant baseert zich op „geïnformeerde bronnen”. Volgens de krant lijkt hij een van de vele „zelfbenoemde redders” in Birma: buitenlandse activisten die met zelfbedachte acties proberen om politieke verandering in de gesloten dictatuur te bewerkstelligen.