Strijd om nieuwe begraafplaats op loopafstand van kerk

Waar winden dorpelingen zich over op? In Tubbergen vreest men overlast van een kerkhof.

Het kerkhof bij de katholieke kerk in Tubbergen is vol. Het laatste graf is uitgegeven. Foto Eric Brinkhorst Tubbergen Oude begraafplaats bij RK kerk is vol. er wordt uitgeweken naar een nieuw stuk land, binnen de bebouwde kom, aan de prins bernhardstraat. ©foto eric brinkhorst Brinkhorst, Eric

Het kerkhof is vol. „Deze week hebben we het laatste reguliere graf uitgegeven”, zegt Fons Fiselier, vicevoorzitter van het bestuur van de katholieke kerk in Tubbergen. Achter de basiliek liggen de ontslapenen. Wilgen flankeren het middenpad, dat uitkomt op een groot kruisbeeld met de tekst Gedenk te sterven onder een magnifieke rode beuk.

De nood is hoog. Zowat tien jaar geleden begon de Sint Pancratiusparochie na te denken over uitbreiding van het kerkhof. Maar die is er nog steeds niet. Er ligt een gedetailleerd en goedgekeurd plan voor een tweede begraafplaats vijfhonderd meter verderop, aan de rand van het dorp, op loopafstand van de basiliek in het Twentse dorp. Wethouder Pieter van der Vinne (CDA) vindt het een prima locatie. „Dicht bij de bewoners. Omdat de dood bij het leven hoort.”

Omwonenden doen er alles aan om de aanleg van de dodenakker te voorkomen. Dat is tot op heden goed gelukt. Twee jaar geleden stelde een rechter al eens dat de gemeente Tubbergen z’n huiswerk over moest doen. En onlangs heeft de Raad van State het unaniem door de gemeenteraad gesteunde besluit geschorst. Pas na diepgaander onderzoek naar de archeologische waarden van het terrein kan met de aanleg worden begonnen, zo staat in de uitspraak.

Buurman Jan Pinners wijst vanuit zijn slaapkamer naar zijn heerlijke uitzicht over de hoge es, een uitgestrekte akker van hoge cultuurhistorische waarde. Die staat straks vol met graven, maar ook met een beheersgebouw en auto’s op een parkeerplaats. „En er zijn alternatieve locaties genoeg”, zegt hij. Daar in de verte op het hoogste punt van de es bijvoorbeeld, achter het standbeeld van Tubbergens grootste zoon, Herman Schaepman, de negentiende-eeuwse voorman der katholieken. „De voordelen van de huidige locatie wegen niet op tegen de nadelen. Maar alles moet hier in Tubbergen wijken voor de wens van de kerk om een begraafplaats op loopafstand te maken. Het heeft ook met belangenverstrengeling te maken. Ambtenaren en raadsleden zijn namelijk ook verbonden met de kerk.”

Tachtig bezwaren zijn er ingediend. Harry Zonder woont recht tegenover de es. Hij zegt: „Het is idioot om een begraafplaats zo dicht bij de bebouwing neer te leggen. Dat is middeleeuws. Tegenwoordig liggen alle begraafplaatsen buiten de bebouwde kom.” Jan Pinners: „Op vakantie let ik altijd goed op waar de begraafplaatsen liggen. Nergens in Europa zijn nieuwe begraafplaatsen binnen de bebouwde kom te vinden.”

Omwonenden krijgen straks regelmatig een rouwstoet langs hun deuren. Dat leidt tot extra verkeer. Kinderen moeten uit respect stil worden gehouden. Op de parkeerplaats zal met autodeuren worden geslagen. En dan is er nog het lijkenwater. De es ligt twee meter hoger dan de aanliggende woonstraten. Nu al drukt het grondwater vanaf de es zó hard op het grondwater onder de woningen, dat bewoners het oppompen. Straks komt daar de vervuiling bij. „Het is dan niet meer aan te raden om grondwater voor tuinbesproeiing op te pompen in verband met het vieze lijkenwater”, stelt Jan Pinners, die namens de omwonenden spreekt en van de strijd tegen de begraafplaats zo ongeveer zijn levenswerk heeft gemaakt.

Wethouder Pieter van der Vinne heeft de gewoonte zich te verplaatsen in de gevoelens van mensen die overlast kunnen ervaren. „Dat is uitgangspunt van mijn bestuurlijk handelen.” In dit geval acht hij de ellende beperkt. „Ik ken de heer Pinners al wat langer. Hij is daar enkele jaren geleden gaan wonen met het idee dat hij een vrij uitzicht zou houden. Dat kan niemand garanderen. We hadden daar zelfs een woonwijk kunnen bouwen.” De hoge es ligt immers binnen de zone, de zogenoemde rode contour, waar het dorp mag uitbreiden.

De CDA-bestuurder twijfelt niet dat de begraafplaats er uiteindelijk zal komen. De provincie Overijssel ging, na enige aanpassingen, akkoord. Het waterschap is akkoord, en zal zorgen dat vervuild water in het riool kan stromen. Ook de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten schreef de gemeente „geen aanleiding” te zien bezwaar te maken. En ten slotte heeft ook de VROM-inspectie zich niet gemeld met een bezwaar tegen wat omwonenden beschouwen als een inbreuk op het ruimtelijk beleid. Tubbergen moet dus alleen nog extra archeologisch onderzoek doen. „Dat waren we toch al van plan.”

Jan Pinners is bereid de grond naast zijn huis voor een mooie prijs over te nemen van het kerkbestuur, „zodat de parochie nog kan verdienen aan deze locatie”. De kans dat de parochie op zo’n aanbod ingaat, is klein. Kerkbestuurder Fons Fiselier: „Als we elders ruimte moeten zoeken, duurt het misschien nóg langer. Die tijd hebben we niet.”