Verhuizen uit angst voor straling

Mensen die pal langs een nieuwe hoogspanninglijn wonen, krijgen nu geld om te verhuizen. En die andere vormen van straling dan?

Vermoeidheid. Desoriëntatie. Stress. Dat zijn de belangrijkste klachten van Kees Spek die hij oploopt zodra hij in de buurt komt van elektromagnetische velden afkomstig van allerhande apparaten. Magnetron. Looptelefoons en draadloos internet. „Zodra ik in de straling kom, word ik moe. Ik ga dubbel zien. Krijg last van mijn rug.”

Spek had een hoveniersbedrijf in Lexmond. Hij heeft het moeten verkopen om te kunnen verhuizen naar Winterswijk. „Hier is veel minder straling.” Er wonen in de Achterhoek minder mensen. Er zijn minder auto’s, die vol zitten met elektronica. Er wordt minder mobiel gebeld. Er zijn minder computers.

Gisteren werd duidelijk dat beheerder TenneT van het Nederlandse elektriciteitsnet bewoners desgewenst gaat uitkopen omdat hun woningen zó dicht tegen een nieuwe hoogspanningleiding aanliggen, dat de veilig geoordeelde norm van 0,4 microtesla wordt benaderd of overschreden. Boven die norm, zo is uit onderzoek gebleken, kan een statistisch verband met een verhoogde kans op leukemie bij kinderen niet worden uitgesloten. Voor woningen die pal onder bestaande hoogspanningslijnen wonen, geldt de schadevergoeding niet.

In Nederland hebben minimaal 160.000 mensen last van elektromagnetische velden, stelt de Stichting Elektro Hypersensitiviteit (EHS) waaraan Kees Spek is verbonden. En het worden er steeds meer, merken ze bij de stichting, want vooral jonge mensen beginnen door hun leefgedrag de gevolgen snel te voelen.

Oprichter van de stichting Hugo Schooneveld, gepensioneerd bioloog, denkt dat het aantal patiënten in Nederland zelfs wel eens een klein miljoen zou kunnen zijn. „Hoe vaak hoor je niet berichten dat 20 procent van de meisjes moe op school verschijnt. Dat is goed te verklaren, als je weet hoe veel die meisjes bijvoorbeeld mobiel bellen.”

Een groeiend aantal actiegroepen in Nederland strijdt tegen de invloed van apparatuur die de gezondheid kan schaden. Het nieuws haalde de afgelopen jaren vooral de plaatsing van UMTS-masten voor mobiel bellen. Maar ook wordt gevreesd voor gezondheidsschade door communicatiemasten van het netwerk C2000 voor hulpdiensten. En ook die van hoogspanningsmasten.

De limieten voor straling van hoogspanningsmasten zijn de enige die op grond van wetenschappelijk onderzoek ter discussie zijn gesteld. De Europese limiet bedraagt 100 microtesla. Voor bestaande limieten voor andere vormen van elektromagnetische straling bestaat die noodzaak volgens de bestaande wetenschap niet, zegt Ronald van der Graaf van het kennisplatform elektromagnetische velden, een samenwerking van kennisinstituten en de Gezondheidsraad. „Er is geen discussie over de vraag of elektromagnetische velden schadelijk zijn. Dat zijn ze. Maar het hangt af van de sterkte van de bron. Vergelijk het met een vuurtoren: als je vlakbij in de lamp kijkt, dan is dat schadelijk voor je ogen. Wetenschappelijk onderzoek heeft niet aangetoond dat de bestaande limieten moeten worden bijgesteld.”

Oprichter Hugo Schooneveld van de Stichting EHS wil vooral „erkenning” voor de aandoening. Wat hij van de politiek verwacht, is niet bijvoorbeeld een verbod op mobiele telefoons of masten, maar wel een grootscheeps onderzoek naar de effecten. „Er is meer dan genoeg onderzoek waarin een verband wordt gelegd tussen mobiel bellen en het voorkomen van hersentumoren. Het probleem is dat er weer andere onderzoeken zijn die dat tegenspreken. Daardoor is er grote confusie ontstaan.”

De club van Schooneveld adviseert mensen die ziek zijn door straling, zelf maatregelen te nemen. „Trek de stekker uit de apparaten.” Kees Spek: „Wij leven zoals in 1980.” Een computer heeft hij wel. „Voor één uurtje per dag.”

    • Arjen Schreuder