Kuststaten claimen bij VN macht over de zeebodem

Van wie is de zeebodem? Op die vraag gaan de Verenigde Naties antwoord geven nu kuststaten hun claims hebben ingediend.

Een nieuwe, wereldwijde speurtocht naar grondstoffen in de zeebodem kan bijna beginnen. Tot gisteren konden kuststaten namelijk bij de Verenigde Naties een claim indienen over de reikwijdte van hun macht. Letterlijk, want artikel 76 van de oceaanwet uit 1982 definieert nauwkeurig het gebied voor de kust waarover landen zeggenschap hebben.

De Law of the Sea, de oceaanwet die inmiddels door 158 landen is geratificeerd, hanteert strikte definities. Binnen de territoriale wateren, een strook van maximaal 12 zeemijlen (ruim 22 kilometer), hebben kuststaten alle juridische rechten. Daarnaast kunnen zij rechten claimen in de zogeheten Exclusieve Economische Zone (EEZ). Die strekt zich uit tot maximaal 200 zeemijl (370 kilometer) buiten de kust. Als het zogeheten continentaal plat verder reikt dan die 200 mijl, kunnen landen die zone uitbreiden tot maximaal 350 zeemijl. Niet het gebied wordt dan eigendom van het land, maar wel alle olie, gas en andere delfstoffen onder de zeebodem.

Op de valreep hebben ruim zestig landen hun eisen neergelegd bij de VN-commissie voor de grenzen van het continentaal plat. Miljoenen vierkante kilometers zeebodem, van de Noordpool tot het zuiden van Zuid-Amerika, kunnen worden verdeeld, met een onschatbare waarde aan grondstoffen. Landen die de deadline hebben laten passeren, lopen het risico dat hun claims later niet zullen worden erken en kunnen daardoor miljarden euro’s aan inkomsten kunnen mislopen.

Volgens de Noor Harald Brekke, vice-voorzitter van de commissie, kan de maritieme wereldkaart straks definitief worden opgemaakt. Maar dat zal nog wel even duren. Zo moeten alle claims worden onderzocht op basis van nauwkeurig vastgestelde geologische criteria. Het continentaal plat is, simpel gezegd, het deel van de zeebodem waarvan de geologische samenstelling min of meer gelijk is aan die van het kustgebied. Voor de Atlantische kust van Canada reikt dit gebied niet verder dan een paar honderd meter de zee in, elders gaat het om een paar duizend kilometer. Brekke constateert dat sommige gebieden op grond van geologische gegevens door meerdere landen worden geclaimd.

Daarnaast strijden veel landen ook nog over de soevereiniteit van sommige eilandjes of zelfs van rotspartijen die toevallig ergens boven de zeespiegel uitstijgen.

Zo heeft Argentinië al laten weten de Britse claim op de zeebodem rondom de Falkland-eilanden niet te zullen erkennen. Ook tussen China, Japan en Rusland is de strijd om een reeks kleine eilandjes in de Stille Oceaan nog niet voorbij. Ook in het Noordpoolgebied zullen de grenzen voorlopig niet zijn vastgesteld.

Daarnaast erkennen de Verenigde Staten de oceaanwet niet, omdat ze het niet eens zijn met de regels voor soevereiniteit – Obama heeft echter laten weten dit standpunt te willen heroverwegen.

Harald Brekke zei gisteren al tegen persbureau Reuters dat zijn VN-commissie zich niet gaat bemoeien met betwiste gebieden.