God, voetbal en seks geven hoop

Linha de Passe gaat over de hoop en dromen van jongens.

De film ruikt naar de benzine van scooters, het gras van armzalige voetbalveldjes en verschaald bier.

De Braziliaanse regisseur Walter Salles kan als geen ander de hoop en dromen van jongemannen verbeelden. Dat deed hij in zijn sympathieke Che Guevara-film The Motorcycle Diaries en zijn mooie melodrama Central do Brasil. Ook Linha de Passe, een film die hij regisseerde samen met Daniela Thomas, gaat over jongensdromen. Alleen lopen die dromen hier onherroepelijk op tegen de bittere werkelijkheid van de miljoenenstad São Paolo, afgeschilderd als een ondoordringbare woestenij van beton.

De film gaat over Clueza (Sandra Corveloni, die voor haar rol in Cannes de prijs won voor beste actrice) en haar vier zoons. De jongens hebben allemaal een andere vader. Ze pestten elkaar met wie in het gezin de ‘bastaard’ is, maar ze weten dat zelf eigenlijk ook niet precies.

Hoe dan ook zijn alle vaders spoorloos verdwenen. Inmiddels is Clueza weer zwanger, wederom van een man die geen rol meer speelt in haar leven.

Dênis heeft een baan als brommerkoerier, zoekt zijn vertier in het versieren van meisjes en komt geld tekort om zijn zoontje bij zijn ex-vriendin te kunnen onderhouden. Dinho werkt bij een tankstation en probeert op het rechte pad te blijven door zich aan te sluiten bij een kerk. Dario (Vinícius de Oliveira, die ook de hoofdrol had in Central do Brasil) heeft voetbaltalent en hoopt ontdekt te worden door een scout van een club voor betaald voetbal. De tijd dringt, want hij is al achttien. Reginaldo, de jongste, wil dolgraag zijn vader leren kennen en vraagt zich bij elke donkere man die hij ziet af of dat hem misschien is.

Clueza is een eerlijke, spijkerharde vrouw – alleen zo houdt ze zich staande. Ze deinst er niet voor terug om haar zwarte zoontje Reginaldo van een paar racistische scheldwoorden te voorzien, om even later moederlijk weg te zwijmelen als ze een foto van hem met een kerstmuts terugvindt.

Religie, voetbal en seks – dat zijn de schaarse lichtpuntjes in deze levens zonder perspectief. Linha de Passe is een roadmovie die zich afspeelt in een tredmolen: de jongens zetten de vaart erin, maar ze komen elke keer weer in dezelfde cirkel terecht.

Linha de Passe ruikt naar de benzine van scooters, het gras van armzalige voetbalveldjes en verschaald bier. Salles en Thomas vervallen niet al te zeer in didactiek of goedbedoelde betutteling, waaraan zelfs een specialist in verhalen over de onderklasse zoals Mike Leigh niet altijd ontkomt.

Het grote aantal hoofdpersonages gaat ten koste van de diepgang. De film werpt ook geen heel nieuw licht op de sociale problemen die erin worden aangesneden. Maar de goed gekozen acteurs, de authentieke locaties en de onopgesmukte stijl geven aan de film wel streetcredibility.

Linha de Passe

Regie: Walter Salles en Daniela Thomas. Met: Sandra Corveloni, Vinicius de Oliveira. In: 6 bioscopen. * * * *

‘Futebol’ van Zuco 103

    • Peter de Bruijn