De coffeeshop is nog even niet besloten

Een pasjessysteem moet van de Limburgse coffeeshops besloten clubs maken. De proef kan op landelijke interesse rekenen, maar een vlotte start op 1 januari 2010 is allerminst zeker.

Het leek een imposante demonstratie van eensgezindheid deze week in de raadszaal van het Maastrichtse stadhuis. Tal van functionarissen betuigden met hun fysieke aanwezigheid steun aan het nieuwe Limburgse coffeeshopplan: een coalitie van de gewilligen bestaande uit de burgemeesters van de acht coffeeshopgemeenten in Limburg, commissaris van de koningin Léon Frissen, VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma en de ministers Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA) en Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA). Klanten kunnen straks nog slechts drie gram wiet per dag krijgen in één van de Limburgse coffeeshops en dat slechts op vertoon van een speciale pas.

Maar wil er op 1 januari 2010 werkelijk een succesvolle proef van start gaan, dan zijn er nog wel wat plooien glad te strijken. In sommige standpunten lijkt nu al nauwelijks meer beweging te krijgen. Geld voor extra agenten is er bijvoorbeeld niet. Ter Horst zegde wel toe dat politie en justitie prioriteit gaan geven aan handhaving ter voorkoming van verplaatsing van de handel naar de illegaliteit. Lagere overheden hadden ook graag ‘de achterdeur geregeld’ door coffeeshops de gelegenheid te geven hun eigen wiet te telen. Hirsch Ballin ziet daar niets in: „Wij willen geen vergunde sector voor de teelt van wiet creëren. De achterdeur zal overigens vanzelf verder dicht gaan, als de voordeur minder wijd openstaat.” Mogelijk ontstaan er nog andere inzichten als een door het kabinet ingestelde commissie onder voorzitterschap van Wim van de Donk, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, deze zomer met een advies komt over het toekomstige drugsbeleid. „De houdbaarheid van het huidige coffeeshopbeleid is behoorlijk verstreken”, concludeerde VNG-voorzitter Jorritsma gisteren. Ook Marc Josemans, voorzitter van de Vereniging Officiële Coffeeshops Maastricht, zag het gedoogbeleid de afgelopen jaren wankelen en wiebelen en kan zich daarom wel vinden in een nieuwe aanpak. „Ik word niet echt blij van het vooruitzicht om straks eenderde van mijn personeel te moeten ontslaan en eenderde van mijn omzet te verliezen, maar het kan wel helpen om de Nederlandse aanpak stevig te verankeren.”

De Maastrichtse coffeeshophouders weigeren echter om buitenlandse klanten te weren en beroepen zich op een uitspraak van de rechter die hen daarin steunt. De zaak ligt nu bij de Raad van State, die advies heeft gevraagd bij het Europees Hof. De eerste anderhalf jaar wordt nog geen uitspraak verwacht.

Josemans zegt het ook te betreuren dat de inkoop aan de achterdeur niet geregeld wordt en gelooft niet dat het volledige nieuwe beleid al op 1 januari rond is. „Gefaseerde invoering zou verstandiger zijn.”

Burgemeester Hubert Bruls van Venlo presenteerde zich gisteren met Leers als de grote trekker van het experiment, maar werd al een paar uur later teruggefloten door zijn eigen gemeenteraad. Behalve het CDA ziet geen van de acht partijen in de plaatselijke volksvertegenwoordiging iets in een ongewis avontuur, waarbij mogelijk veel van de reguliere handel zich verplaatst naar de illegaliteit. En dat net nu met de in Venlo ingezette Operatie Hektor de jaren van grote overlast plaats hebben gemaakt voor een beheersbaar probleem.

De Belgische grensgemeenten zijn zo mogelijk nog sceptischer over de voorgenomen proef. Johan Sauwens, burgemeester van Bilzen en in februari gastheer van een wiettop van Belgische grensgemeenten, ziet slechts één echte oplossing: „De afbouw van de concentratie van coffeeshops in Maastricht. Dat de maximale hoeveelheid wordt teruggebracht van vijf naar drie gram is een goede zaak. Maar waarom niet alleen verstrekken aan Nederlanders? Nu zullen de buitenlanders blijven komen. Misschien niet meer met een paar man in een Golfje, maar met zes, zeven pasjeshouders tegelijk in een Renault Espace.”

Sauwens is niet te spreken over het optreden van burgemeester Leers. „Hij krijgt bij ons steeds meer het imago van een praatjesmaker. Dat wij via de media kennis moeten nemen van deze plannen, deugt niet. Dat hij gisteren in onze media roept dat Vlaanderen nu de overlast zal ondervinden, geeft geen pas in het Europa van 2009. Ik heb gisteren kort met Leers gepraat en afgesproken dat we binnenkort gaan overleggen. Als dat niets oplevert, overwegen we als grensgemeenten via een civiele procedure de extra kosten te gaan verhalen, die we moeten maken in verband met het eigengereide optreden van Nederland.”

Eerdere artikelen op nrc.nl/drugsbeleid

    • Paul van der Steen