'Waarde van goodwill onder druk'

Afboekingen bij banken zijn voortdurend in het nieuws. Maar ook gewone bedrijven krijgen nog hun deel, met name als ze overnames hebben gedaan.

Jan Jaap Snels van waarderingsbureau Duff & Phelps J.J. Snel PWC 08-07-2004 © Gerry Hurkmans Hurkmans, Gerry

Wie in de kredietcrisis het woord afboekingen las, moest al snel denken aan de waardevermindering die financiële instellingen moesten doen op hun giftige beleggingen. Daarvan zijn inmiddels honderden miljarden euro’s aan waarde verdampt en het einde is nog niet in zicht.

Een andere categorie afboekingen heeft tot nu toe veel minder de aandacht getrokken, hoewel ook daar grote tegenvallers te verwachten zijn. Het gaat over de afboekingen (‘impairments’) op goodwill, de meerwaarde van een bedrijf in vergelijking met het totaal van zijn bezittingen. Goodwill vertegenwoordigt de waarde die overblijft, nadat alle activa zijn gewaardeerd op marktprijs.. Per saldo is de goodwill de verwachte gekapitaliseerde kasstroom na een overname, oftewel de verachte synergievoordelen. Die verwachtingen zijn door de recessie allemaal neerwaarts bijgesteld.

Volgens directeur Jan Jaap Snel van het onafhankelijke waarderingsbureau Duff & Phelps zit er voor de komende maanden en jaren dan ook nog een enorme bulk aan afschrijvingen aan te komen. „De economische neergang begint nu pas echt goed voelbaar te worden bij veel bedrijven. Dat betekent dat de waarde van de goodwill onder druk komt te staan.”

Is dat erg?

„Het vervelende is dat op basis van de boekhoudregels afboekingen op de goodwill rechtstreeks via de winst- en verliesrekening moeten lopen. Die staan door de recessie toch al onder druk. Elke extra afboeking betekent dus een nog verder afkalven van de winst.”

Dat betekent dat we nog veel slecht nieuws gaan krijgen?

„Ja, hoewel het dus allemaal gepland slecht nieuws is. Het is geen verrassing als er de komende maanden grote verliezen geboekt gaan worden. En goodwill is een geïsoleerde post op de balans, Je ziet precies voor welk bedrag het mis kan gaan. Dat is het grote verschil met afboekingen bij financiële instellingen, daarvan weet je niet wat er nog gaat komen.”

De huidige ‘berg’ aan goodwill op de balansen van veel bedrijven is een rechtstreeks gevolg van de overname-hausse van de laatste jaren, vertelt Snel. Als recent voorbeeld noemt hij de overname van ABN Amro door een consortium van Fortis, Royal Bank of Scotland en Santander. „Bij Fortis stond lange tijd een enorm bedrag aan goodwill op de balans voor ABN Amro. Ze hebben pas heel laat besloten dat af te waarderen, toen Fortis zelf al bijna op omvallen stond. Het argument was steeds: ‘Strategisch is het nog een goede overname geweest.’ Dan weet je als belegger dus genoeg.”

Hadden bedrijven er in zijn algemeenheid beter aan gedaan al eerder de afboekingen op hun goodwill te nemen?

„Dat denk ik wel. Onze verwachting was dat we eind 2008 een grote hausse zouden zien van afboekingen op goodwill. Die is grotendeels uitgebleven. Als je de beursgenoteerde bedrijven aan de AEX op een rijtje zet, dan hebben ze voor ruim 4,5 miljard euro afgewaardeerd op goodwill. En dat terwijl er voor 67 miljard euro aan goodwill in de boeken staat.”

Waarom doen bedrijven dat niet?

„Ze zijn bang dat een afwaardering van de goodwill een erkenning is van eigen falen. Je geeft daarmee als bestuur toch aan dat je teveel betaald hebt voor een overname. In de praktijk zie je overigens dat de markt al veel eerder doorheeft dat een overname te duur is geweest. Als er dan besloten wordt af te boeken op de goodwill, gaat de koers van het aandeel eerder omhoog dan omlaag.”

Waarom denkt u dat bedrijven nu wel gaan afwaarderen?

„De crisis houdt langer aan. Eind 2008 hebben veel mensen nog gedacht dat de toenmalige lage koersen een uitzondering waren en gehoopt op een snel herstel, Nu dat uitblijft, worden ze wakker.”

Waar verwacht u nog grote afwaarderingen de komende maanden?

„Bedrijven die grote acquisities hebben gedaan [zoals TomTom, AkzoNobel en Heineken met respectievelijk Tele Atlas, ICI en Scottish & Newcastle, red.] en nog weinig hebben afgewaardeerd, zullen nog voor honderden miljoenen moeten afboeken.”

    • Egbert Kalse