OM ziet advies als mishandeling

Medium Jomanda en twee alternatieve artsen worden ervan verdacht dat zij actrice en kankerpatiënte Sylvia Millecam weghielden van reguliere zorg. Of was dat haar eigen keus?

Was comédienne Sylvia Millecam een wanhopige kankerpatiënte die zich vastklampte aan de adviezen van kwakzalvers of een doodzieke vrouw die bewust heeft gekozen voor het alternatieve circuit en zich afwendde van de reguliere gezondheidszorg? Tijdens de rechtszaak tegen ‘medium’ Jomanda en twee alternatieve genezers deze week overheerst het tweede beeld. „Sylvia heeft zich nooit laten misleiden”, zegt haar moeder in een op de zitting getoond tv-fragment.

De rechtbank wilde maandag en gisteren vooral helder krijgen of alternatieve genezers Millecam hebben weggehouden van reguliere zorg en tot hoever hun zorgplicht ging. Het drietal staat terecht voor zijn rol bij de behandeling van de in 2001 aan de gevolgen van een onbehandelde borstkanker overleden Millecam. Als de tumor goed was behandeld, zo getuigen medici, dan was haar overlevingskans groot geweest.

Millecam consulteerde de bevriende alternatieve arts J.K. toen er in september 1999 een knobbeltje in haar borst was ontdekt met een omvang van één centimeter. Nader onderzoek zou moeten uitwijzen of het om een kwaadaardige vorm van borstkanker ging.

K. adviseerde haar, naar eigen zeggen, om het knobbeltje te laten onderzoeken door een reguliere specialist. In het geval van een tumor zou er geopereerd moeten worden of chemotherapie volgen. Een bij dat gesprek aanwezige collega zegt in een getuigenis dat hij en K. deze raad gaven aan Millecam in het prille stadium van haar ziekte.

„Bestralen, snijden, chemo? Dat lijkt me voorbarig als je nog niet weet of het kwaadaardig is”, poneert rechtbankvoorzitter M. Diemer.

Het medisch tuchtcollege veroordeelde twee jaar geleden drie artsen, omdat ze zich meer hadden moeten inspannen om Millecam ervan te overtuigen zich regulier te laten behandelen. Twee van deze drie artsen staan nu ook terecht voor de Amsterdamse rechtbank. Voor een alternatieve genezer als Jomanda bestaat geen medisch tuchtrecht omdat zij geen arts is.

Jomanda en de alternatieve artsen zijn volgens justitie schuldig aan onder meer het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel en het onthouden van de benodigde medische zorg. In jurisprudentie wordt „opzettelijke benadeling van de gezondheid” gelijkgesteld aan mishandeling. De beschuldigingen baseert het Openbaar Ministerie op basis van zestig getuigenissen.

„Ja, ik heb gezegd, het is geen kanker”, stelde Jomanda in een uitzending van Nova uit 2001 die tijdens de rechtszaak te zien is. Maar het niet bij de rechtszaak aanwezige medium beweert dat in deze passage is geknipt waardoor er een verkeerde weergave van de werkelijkheid te zien zou zijn .

Volgens de getuigenissen van een huisarts en vrienden van Millecam heeft Jomanda verscheidene keren gezegd dat de actrice geen kanker had. En ook bij healings werd Millecam door Jomanda ingedeeld bij niet-kankerpatiënten. „De uitspraken van Jomanda gaven Millecam een grote innerlijke kracht”, aldus een collega.

De alternatieve arts R.B. behandelde Millecam vijf maanden, van december 2000 tot april 2001, en maakte na haar dood een nieuwe patiëntenkaart „om deze leesbaarder te maken voor derden”.

Bij tien van de vijftien bezoeken heeft hij haar naar eigen zeggen op het hart gedrukt „dat ze geopereerd moest worden omdat ze een ernstige vorm van kanker heeft”. Maar volgens Nol Willemsen, de vriend van Millecam, en volgens andere naaste vrienden zei B. juist dat zij geen kanker had, maar een bacteriële infectie, en daaruit putte ze hoop. „Dat kun je terugbrengen naar één bron: Millecam zelf. Ik denk dat ze voor de buitenwereld een ander beeld wilde schetsen om af te zijn van bemoeizucht”, aldus de arts.

B. zegt dat hij Millecam wilde behandelen aan de bacteriële infectie voordat hij haar naar een chirurg zou sturen om geopereerd te worden. Dit leek hem de beste optie in de behandeling van Millecam „die een meester was in het sturen van een proces”. Volgens vriend Haye van der Heijden gilde Millecam het in die tijd „uren achter elkaar uit van de pijn”, maar B. herkent dat beeld niet, zegt hij.

Uitspraak op 12 juni.

    • Mirjam Keunen