Mag ik uw pasje even zien?

Vanaf 1 januari 2010 is in Limburgse coffeeshops een speciaal pasje verplicht. Dat is gisteren besloten.

Ook de regio’s Eindhoven en Enschede willen zo’n systeem.

Bezoekers van coffeeshop Easy Going in Maastricht kopen softdrugs aan loketten. Foto Marcel van den Bergh 8-4-2009 Maastricht Bezoekers van coffeeshop Easy Going kopen aan 2 loketten hun soft drugs. drugs; soft drugs; softdrugs; wiet; coffeeshop Easy Going; coffeeshop; Easy Going; gezondheid; drugsbeleid; Maastricht; drugsbeleid Maastricht; dealer; nederwiet; roken; volksgezondheid; cannabis; hash; joint; foto Marcel van den Bergh Bergh, Marcel van den

De Maastrichtse burgemeester Gerd Leers (CDA) maakt de balans op van de eerste vijf maanden van dit jaar: 25 woningen en 1 café gesloten wegens drugshandel, 99 straatdealers opgepakt, dertig kilo harddrugs in beslag genomen, het aantal meldingen over drugsoverlast vervijfvoudigd van 74 naar bijna 400. En toch overheerst bij hem het gevoel dat alleen symptomen bestreden zijn: „Het is dweilen met de kraan open.”

Volgens voorzitter Annemarie Jorritsma van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) exporteert Nederland jaarlijks voor 2,5 miljard euro aan wiet. Ter vergelijking: de groentesector voert voor 3,5 miljard uit. „Dat kan nooit de bedoeling van het Nederlandse softdrugsbeleid zijn geweest.”

Vorig jaar november kwamen Nederlandse burgemeesters op initiatief van Leers bijeen in Almere, waar Jorritsma (VVD) burgemeester is. Toen al waren ze het erover eens dat het zo niet verder kan. Later belegden de Limburgse burgemeesters nog hun eigen wiettop in Roermond. Uitvloeisel daarvan is het pasjessysteem dat ze per 1 januari van het volgend jaar willen gaan invoeren.

Coffeeshops worden besloten clubs waar alleen leden met een speciaal document nog terecht kunnen. Limburg trekt z’n grens, is het motto. De aanpak die schuilgaat achter die slogan moet de overlast van de wiethandel en de aanzuigende werking op buitenlandse klanten beperken.

Klanten vragen in de nieuwe situatie hun pasje aan bij de coffeeshophouder. Die zorgt voor de registratie. Het duurt enkele dagen voordat het document klaar is. Dit moet drempelverhogend werken, met name voor de buitenlandse klanten.

De plannen werden gisteren gepresenteerd in de raadszaal van het Maastrichtse stadhuis. Tal van functionarissen waren aanwezig: de burgemeesters van de acht coffeeshopgemeenten in Limburg, commissaris van de koningin Léon Frissen, VNG-voorzitter Jorritsma, de hoofdofficier van justitie in het arrondissement Maastricht en de ministers Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA) en Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA).

Het leek op een demonstratie van eensgezindheid. Die was er ook wel, maar Den Haag wil niet op alle punten tegemoet komen aan de wensen van de proefregio. Geld voor extra politiesterkte is er niet.

Ter Horst zegt wel toe dat politie en justitie prioriteit gaan geven aan handhaving ter voorkoming van verplaatsing van de handel naar de illegaliteit. De burgemeesters hadden ook graag ‘de achterdeur geregeld’ door coffeeshops de gelegenheid te geven om hun eigen wiet te telen. Minister Hirsch Ballin ziet daar niets in: „Wij willen geen vergunde sector voor de teelt van wiet creëren. De achterdeur zal overigens vanzelf verder dicht gaan, als de voordeur minder wijd openstaat.”

„De houdbaarheid van het huidige coffeeshopbeleid is behoorlijk verstreken”, concludeert Jorritsma. Ook Marc Josemans, voorzitter van de Vereniging Officiële Coffeeshops Maastricht, zag het gedoogbeleid de afgelopen jaren wankelen en wiebelen en kan zich daarom wel vinden in een nieuwe aanpak. „Ik word niet echt blij van het vooruitzicht om straks eenderde van mijn personeel te moeten ontslaan en eenderde van mijn omzet te verliezen, maar het kan wel helpen om de Nederlandse aanpak stevig te verankeren.”

De Maastrichtse coffeeshophouders weigeren echter om buitenlandse klanten te weren en beroepen zich op een uitspraak van de rechter die hen daarin steunt. De zaak ligt nu bij de Raad van State, die advies heeft gevraagd bij het Europees Hof. De eerste anderhalf jaar wordt nog geen uitspraak verwacht.

Josemans van de Vereniging Officiële Coffeeshops Maastricht zegt het ook te betreuren dat de achterdeur niet geregeld wordt en gelooft niet dat het volledige nieuwe beleid al op 1 januari rond is. „Gefaseerde invoering zou verstandiger zijn.”

De regio’s Eindhoven en Enschede hebben gezegd dat ze net als Limburg willen experimenteren met het pasjessysteem. Deze zomer komt een door het kabinet ingestelde commissie onder voorzitterschap van Wim van de Donk, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, met een advies over het toekomstige drugsbeleid.