Zorg onderwijsinspectie over kwaliteit toetsen en examens

Er is reden tot bezorgdheid over de kwaliteit en objectiviteit van toetsen en examens. Middelbare scholen, roc’s, hogescholen en universiteiten blijken er keer op keer moeite mee te hebben goede toetsen en examens af te nemen.

Dat schrijft de Inspectie van het Onderwijs in De staat van het onderwijs. Onderwijsverslag 2007/2008, dat vanmiddag verschijnt. De inspectie „acht het van het grootste belang dat elke sector met voortvarendheid verbeteringen doorvoert”. Een van de aanbevelingen luidt dat „aansturing door het management” nodig is om ervoor te zorgen dat scholen de gewenste maatregelen voor toetsing en examinering nemen.

Een van de grootste probleemsectoren is het middelbaar beroepsonderwijs. Daarin heeft een op de vijf examens onvoldoende kwaliteit. De inspectie kondigt nader onderzoek aan, waardoor deze conclusie „eerder te optimistisch dan te pessimistisch” is.

Op middelbare scholen, schrijft de inspectie, is de kwaliteit van het door scholen zelf samengestelde schoolexamen onvoldoende gewaarborgd. De resultaten van het schoolexamen verschillen te veel met het centraal examen en de kwaliteit ervan wordt niet extern gecontroleerd. De rechtsgelijkheid van leerlingen en de betrouwbaarheid van diploma’s lijden hieronder.

In het hoger onderwijs „schiet het interne toezicht op de kwaliteit van de toetsing vaak tekort en gaan examencommissies zelden na of docenten competent zijn om te toetsen”, schrijft de inspectie.

Een deel van het examenprobleem ligt bij leraren, aldus de inspectie. De kwaliteit van de toetsen die zij zelf ontwikkelen, is „vrijwel zonder uitzondering zeer veel lager dan van externe toetsen”. In het beroepsgerichte vmbo leeft slechts 4 procent van de examinatoren de voorschriften voor afname van examens volledig na. De bestaande praktijk voor het ‘centraal schriftelijk en praktisch examen’ kan volgens de inspectie niet door de beugel.

Het ministerie van Onderwijs heeft al maatregelen genomen om de kwaliteit van examens te verhogen. Zo mogen havisten en vwo’ers binnenkort nog maar één vijf halen voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde, en krijgen mbo’ers centrale examens.

Behalve een betere aansturing door het management adviseert de inspectie aan scholen externe partijen te betrekken bij de examinering. Maar „uiteindelijk staat of valt de uitvoering van toetsen en examens met de kwaliteit van onderwijsgevenden”.

Lees het inspectieverslag op nrc.nl/binnenland