Nieuwe bevelhebber voor nieuwe strategie

In de oorlog in Afghanistan is behalve een nieuwe aanpak ook nieuwe leiding nodig, vinden de VS. Een specialist in commando-operaties wordt de nieuwe commandant.

McChrystal Foto Reuters U.S. Army Maj. Gen. Stanley A. McChrystal answers a reporter's question on the overnight developments of coalition forces in Baghdad during a Pentagon news conference in Washington, in this April 8, 2003 file photo. McChrystal will replace the top U.S. and NATO commander in Afghanistan, U.S. General David McKiernan, less than a year after he took over the war effort there, CNN reported on May 11, 2009. McChrystal, a former commander of special operations forces at Fort Bragg, North Carolina, is currently the director of the U.S. military's Joint Staff. REUTERS/DoD photo by Helene C. Stikkel/Released/Handout (UNITED STATES MILITARY POLITICS HEADSHOT) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS Reuters

Nadat de regering-Obama eerder al een nieuwe strategie voor Afghanistan had uitgezet en extra manschappen had gestuurd, heeft ze nu besloten de commandant van alle Amerikaanse en NAVO-troepen in het land te vervangen. Met die drastische stap hoopt Washington een keerpunt in de moeizaam verlopende oorlog te forceren.

Minder dan een jaar na zijn aantreden heeft generaal David McKiernan zijn ontslag gekregen. „Het is tijd voor een nieuw paar ogen, een nieuwe manier van denken”, zei minister van Defensie Robert Gates gisteren op een persconferentie in het Pentagon.

In plaats van de conventionele landmachtmilitair McKiernan krijgt een oud-commando en deskundige op het gebied van speciale operaties de leiding over de bijna 90.000 buitenlandse militairen in Afghanistan: generaal Stanley McChrystal. De als bulldog bekendstaande McChrystal had in Irak de leiding over de militairen die Saddam Hussein arresteerden en die de leider van Al-Qaeda-in-Irak, Abu Musab al-Zarqawi, opspoorden en doodden.

Het is hoogst uitzonderlijk dat een Amerikaanse bevelhebber midden in een oorlog aan de kant wordt gezet. Sinds president Truman in 1951, in de Koreaanse Oorlog, generaal MacArthur ontsloeg omdat hij openlijk met hem van mening verschilde, zou het slechts een paar keer zijn voorgekomen.

Waarom hij van McKiernan afwilde, weigerde Gates gisteren te zeggen. Hij benadrukte alleen „het belang van een nieuwe benadering”. McChrystal krijgt als tweede man de huidige militaire adviseur van de minister, generaal David Rodriguez. De twee generaals hebben volgens Gates „unieke vaardigheden voor het bestrijden van opstanden”.

In de nieuwe Amerikaanse strategie staat centraal dat de oorlog tegen de Talibaan en andere opstandelingen met militaire middelen alléén niet te winnen is. De bevolking moet een gevoel van veiligheid worden gegeven, terwijl tegelijkertijd de economische en bestuurlijke ontwikkeling van het land gestimuleerd moeten worden. Verder worden het Afghaanse leger en de politie met training en financiële hulp snel versterkt en uitgebouwd, terwijl locale milities wapens en geld krijgen om in dorpen de orde te bewaren.

Eerder heeft generaal Petraeus, verantwoordelijk voor alle Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten en Afghanistan, met een dergelijke aanpak in Irak het geweld verregaand beteugeld.

Vervolg Afghanistan: pagina 5

Grotere rol voor commando’s

McKiernan zou naar de zin van Gates „te voorzichtig” zijn bij de bewapening van Afghaanse milities, meldt The Washington Post vanochtend.

Als commandant in Afghanistan had McKiernan van het begin af aan gevraagd om extra troepen. De regering-Obama heeft weliswaar besloten dat er dit jaar zo’n 20.000 extra Amerikaanse militairen naar Afghanistan zullen komen, maar dat is nog altijd zo’n 10.000 minder dan McKiernan gewild had.

De nieuwe regering was huiverig om meteen met een grootscheepse escalatie van de oorlog te beginnen. Het schrikbeeld was hoe de pas aangetreden president Johnson in 1963 door zijn militaire adviseurs een escalatie van de Vietnamoorlog met steeds meer troepen opgedrongen kreeg.

De regering-Obama wilde eerst kijken of de oorlog niet gewonnen kan worden met een minder massale militaire aanwezigheid dan McKiernan voorstelde. Behalve de extra civiele inspanningen waar de nieuwe strategie om draait, moeten op het militaire vlak commando-eenheden een grotere rol gaan spelen. Voor de bestrijding van Al-Qaeda en de harde kern van de Talibaan zouden zij geschikter zijn dan grote, loggere legereenheden.

McChrystal, die in Irak al nauw heeft samengewerkt met zijn nieuwe superieur Petraeus, zou bij uitstek geschikt zijn om aan die koerswijziging leiding te geven. Zijn benoeming en die van Rodriguez moeten overigens nog worden goedgekeurd door de Senaat.

Een smet op de militaire loopbaan van McChrystal was de affaire-Tillman. De populaire football-speler Pat Tillman, die in het leger was gegaan na ‘11 september’, zou in Irak in 2004 zijn omgekomen in een heldhaftige actie tegen de vijand, meldde het Pentagon aanvankelijk onder verantwoordelijkheid van McChrystal. Later bleek dat hij door ‘eigen vuur’ was omgekomen, informatie die het Pentagon achterhield. McChrystal werd daarvoor verantwoordelijk gesteld.

Het ontslag van McKiernan had niets te maken met het incident, vorige week, waarbij tientallen Afghaanse burgers omkwamen na een Amerikaans bombardement. Gates zei gisteren dat het aantal burgerdoden sinds januari veertig procent lager is dan in dezelfde periode vorig jaar.

Gates vertelde McKiernan vorige week, tijdens een diner van een uur op het militaire hoofdkwartier in Kabul, dat hij vervangen zou worden. Eerder had de voorzitter van de chefs van staven, admiraal Mike Mullen, McKiernan al op zijn ontslag voorbereid. Toen Gates gisteren werd gevraagd of dit het einde betekent van de militaire loopbaan van McKiernan zei hij: „Waarschijnlijk wel.”

Interview McKiernan: nrc.nl/buitenland

    • Juurd Eijsvoogel