Incidenten bij bezoek paus in Jeruzalem

De eerste dag van de pelgrimage van paus Benedictus XVI naar Israël en de Palestijnse gebieden werd gisteren overheerst door incidenten. De paus kreeg kritiek uit joodse hoek over zijn toespraak bij Holocaust-gedenkplaats Yad Vashem in Jeruzalem.

Een conferentie in Oost-Jeruzalem werd door de islamitische geestelijk leider Tayseer al-Tamimi aangegrepen om het Israëlisch geweld in de Gazastrook te kritiseren.

Vooraf werd in Israël al aangenomen dat het bezoek van de paus niet zonder incidenten zou verlopen, onder meer door de rehabilitatie van de omstreden bisschop Williamson, die de Holocaust ontkent. Ook de voorgenomen heiligverklaring van paus Pius XII door het Vaticaan heeft grote emoties teweeggebracht in Israël. Deze paus wordt er immers van beschuldigd in de Tweede Wereldoorlog niet te zijn opgekomen voor de joden.

Benedictus XVI greep zijn bezoek aan Yad Vashem aan om de „miljoenen joden te gedenken die in de verschrikkelijke tragedie van de Holocaust zijn gedood”.

Rabbijn Meir Lau, voorzitter van Yad Vashem, had na afloop kritiek op de toespraak. Volgens Lau maakte de paus een subtiel onderscheid door het woord ‘gedood’ en niet ‘vermoord’ te gebruiken en de nazi’s ongenoemd te laten. Bovendien had Benedictus volgens Lau, zelf een overlevende van de Holocaust, moeten zeggen dat er zes miljoen joden zijn vermoord tijdens de Tweede Wereldoorlog, en niet ‘miljoenen’. Evenmin was er van een excuus sprake.

Bij kranten- en televisiecommentatoren werd de speech van de paus lauw ontvangen. „Niet veel meer dan lege banaliteiten”, oordeelde commentator van de links-liberale krant Ha’aretz en schrijver Tom Segev. „In het beste geval zal de paus onverschilligheid [in Israël] achterlaten, en geen vijandigheid.”

Een interreligieuze conferentie in bezet Oost-Jeruzalem zorgde voor een andere rel, toen moslim-geestelijke Tamimi tien minuten sprak over de oorlog in de Gazastrook en de Israëlische bezetting van Palestijns gebied. Hij riep in het Arabisch op tot terugkeer van Palestijnse vluchtelingen en uitte zijn afkeer van de dood van Palestijnse kinderen tijdens het recente Israëlische offensief in de Gazastrook. Het Vaticaan verspreidde na afloop een verklaring waarin gesteld werd dat Tamimi’s woorden „een incident” vormden en vooraf niet gepland waren.

De paus riep in bedekte termen op tot de vorming van een Palestijnse staat. Hij zei vlak na zijn aankomst in Tel Aviv te hopen dat Israël en de Palestijnen uit hun geschillen komen, zodat „beide volkeren in vrede mogen leven, in een eigen moederland, binnen zekere en internationaal erkende grenzen”.

De Israëlische premier, Benjamin Netanyahu, vermeed gisteren tijdens een bezoek aan Egypte eens temeer van een tweestatenoplossing te spreken. Het was Netanyahu’s eerste buitenlandse trip sinds zijn aantreden, eind maart. Onder Israëlisch protest onderstreepte de VN-Veiligheidsraad tegelijk in een unanieme verklaring de noodzaak van de vorming van een Palestijnse staat naast Israël in het kader van een alomvattende vrede.