Zuma wil investeerders geruststellen

Jacob Zuma biedt in zijn regering de ruimte aan Trevor Manuel, de liberale ex-minister van Financiën. Een ‘ruk naar links’ blijft uit.

Met de benoeming van Trevor Manuel als superminister heeft de zaterdag beëdigde president Jacob Zuma van Zuid-Afrika geprobeerd de zorgen bij buitenlandse investeerders, over een linksere koers, weg te nemen. Het waren de communisten en de vakbonden die Jacob Zuma het presidentschap bezorgden, maar in het kabinet dat Zuma gisteren presenteerde komen ze er bekaaid vanaf.

De leiders van de South African Communist Party en vakvereniging Cosatu zijn beloond met kabinetsposten die weinig invloed hebben op het macro-economisch beleid. Bovendien behoudt de voor de linkervleugel wel erg liberale minister Trevor Manuel als superminister zijn centrale rol.

Manuel was één van de langstzittende ministers van Financiën in de wereld en erg populair bij het internationale bedrijfsleven. Al maanden werd over zijn positie in een nieuwe regering gespeculeerd. Met voorzichtig fiscaal beleid bezorgde hij Zuid-Afrika in 2007 het eerste begrotingsoverschot sinds het eind van de apartheid in 1994.

Hij wordt Zuma’s rechterhand als hoofd van een commissie die een economisch plan moet maken waaraan alle ministeries ondergeschikt zijn. De rol van Manuel, die in 1996 onder president Mandela minister van Financiën werd, is door Zuid-Afrikaanse media al vergeleken met die van een minister-president.

Manuel wordt op Financiën opgevolgd door Pravin Gordhan, nu nog chef van de Zuid-Afrikaanse belastingdienst. De ex-communist Gordhan geniet zowel vertrouwen van het bedrijfsleven als van Zuma’s linkse bondgenoten. Onder zijn pragmatische leiding verviervoudigden de belastinginkomsten. Analisten verwachten dat Gordhan het behoudende begrotingsbeleid van Manuel voortzet.

Communistenvoorman Blade Nzimande wordt minister van Hoger Onderwijs en zijn plaatsvervanger Jeremy Cronin is aangesteld als onderminister van Transport. Ebrahim Patel van vakbeweging Cosatu wordt als minister op het nieuwe departement van Economische Ontwikkeling zelf verantwoordelijk voor het terugbrengen van de armoede, iets waarin het ANC volgens Cosatu de afgelopen vijftien jaar onvoldoende geslaagd is. Door de felste critici van het ANC-beleid in huis te halen, kan Zuma in ieder geval voorlopig ongestoord regeren.

Kgalema Motlanthe, die sinds het aftreden van Thabo Mbeki in september 2008 president was, wordt Zuma’s plaatsvervanger. Hij had kenbaar gemaakt liever niet in het kabinet terug te willen, maar hij doet nu „wat het ANC vraagt me te doen”.

Barbara Hogan, die als minister van Volksgezondheid onder Motlanthe een eind maakte aan het omstreden aidsbeleid van kruidendokter Manto Tshabalala-Msimang, wordt als minister van Overheidsbedrijven verantwoordelijk voor het met permanente problemen kampende elektriciteitsbedrijf Eskom. De blunderende Msimang en enkele andere probleemgevallen uit Mbeki’ tijd zijn door Zuma naar huis gestuurd.

Zuma verwacht dat zijn ministersploeg de levering van basisvoorzieningen aan de bevolking kan verbeteren. „Ambtenaren moeten weten dat het tijdperk van hard werken is begonnen”, zei hij gisteren. „Luiheid en incompetentie zullen we niet tolereren.”

Zuma beloofde zaterdag het door Mandela ingeslagen pad van verzoening voort te zetten. Er is plek „voor zwart en wit”. Een dag later stelde Zuma Pieter Mulder van de ultraconservatieve en lelieblanke partij Vryheidsfront Plus verrassend aan als onderminister van Landbouw.

    • Peter Vermaas