Nieuw kabinet-Zuma verrast

Hij was de langstzittende minister van Financiën ter wereld en mateloos populair bij buitenlandse investeerders. Maar gisteren gaf president Jacob Zuma van Zuid-Afrika Trevor Manuel een andere baan. Manuel wordt Zuma’s rechterhand als baas van een nieuwe commissie die overheidsplannen moet maken waaraan alle andere ministeries ondergeschikt zijn.

Manuel werd in 1996, onder Nelson Mandela, minister van Financiën. Investeerders prijzen zijn rol bij het liberaliseren van de Zuid-Afrikaanse economie. Met een behoudend uitgavenbeleid bezorgde hij Zuid-Afrika in 2007 het eerste begrotingsoverschot in dertig jaar. Al maanden werd over Manuels rol in een nieuwe Zuid-Afrikaanse regering gespeculeerd.

De nieuwe minister van Financiën heet Pravin Gordhan en is een vertrouweling van Manuel. Gordhan was tot zijn aanstelling de hoogste baas van de Zuid-Afrikaanse belastingdienst. Onder Gordhan stegen de belastinginkomsten aanzienlijk.

Maar investeerders zullen angstvallig in de gaten houden of de communist Gordhan de overheidsuitgaven niet verder laat oplopen. In het laatste kwartaal van vorig jaar kromp de Zuid-Afrikaanse economie voor het eerst sinds het eind van de apartheid.

De Zuid-Afrikaanse communistische partij en de vakbonden hebben een belangrijke rol gespeeld in de verkiezing van Zuma, maar in het kabinet is van een door investeerders gevreesde ‘ruk naar links’ weinig te zien. Als minister van hoger onderwijs krijgt communistenvoorman Blade Nzimande volgens analisten weinig invloed op het economisch beleid. Kgalema Motlanthe, die de afgelopen acht maanden interim-president was, wordt Zuma’s plaatsvervanger.

Minister van Volksgezondheid Barbara Hogan is door Zuma verantwoordelijk gemaakt voor het ministerie van Overheidsbedrijven, waaronder het veel bekritiseerde energiebedrijf Eskom valt. Op Volksgezondheid maakte Hogan een eind aan het omstreden beleid van haar voorganger Manto Tshabalala-Msimang, die knoflook en citroenen als remedie tegen hiv/aids voorschreef. De vrij onbekende Aaron Motsoaledi is de nieuwe minister van Volksgezondheid.

Zuma verwacht dat zijn nieuwe ministersteam de levering van basisvoorzieningen aan de bevolking kan verbeteren. „Ambtenaren moeten weten dat het tijdperk van hard werken is begonnen”, zei Zuma.

Afgelopen zaterdag werd Zuma in Pretoria met veel ceremonieel beëdigd als president. In het bijzijn van vele Afrikaanse staatshoofden en regeringsleiders, beloofde hij het door Mandela ingeslagen pad van verzoening tussen de vele Zuid-Afrikaanse volkeren voort te zetten. Er is plek „voor alle Zuid-Afrikanen, zwart en wit”, zei Zuma.

In zijn kabinetsbenoemingen maakte hij daar meteen werk van. Pieter Mulder van de ultraconservatieve en lelieblanke partij Vryheidsfront Plus werd door Zuma verrassend aangesteld als onderminister van Landbouw.