De ouderlijke macht

Een twaalfjarig kind wordt op haar eerste middelbareschooldag aan de poort van die school benaderd door een jongen, die zich al snel ontpopt als een loverboy. In zijn opdracht speelt ze lang de hoer, wordt mishandeld, gebruikt drugs. Haar dubbelleven houdt ze voor haar moeder verborgen. Uiteindelijk, na vier jaar, dwingt een leerkracht met doorzettingsvermogen het meisje te praten en haar moeder in te lichten.

Een klacht tegen de school werd gegrond verklaard. Het meisje, inmiddels 19, en haar moeder hebben nu de school gedagvaard. Ze eisen 23.000 euro schadevergoeding voor opgelopen leerachterstand plus 50.000 euro smartengeld, uit te betalen door de school als vergelding voor een falend absentiebeleid en een onveilig schoolklimaat.

De moeder beschouwt het bedrag als „startkapitaal” voor de toekomst van haar dochter. Dat lijkt een vroom argument. Het meisje publiceerde een bestseller over haar ervaringen en vergaarde zo zowel een startkapitaal als een identiteit. Ze is schrijfster nu, binnenkort verschijnt haar tweede boek.

De claim past eerder in de trend dat ouders de verantwoordelijkheid voor kinderen meer en meer lijken af te schuiven op scholen en andere instituties. In Friesland ijverden moeders ervoor dat de openingstijden van horeca, clubs en disco zouden worden vervroegd. Zo hoefden zij niet te voorkomen dat hun kinderen gaan ‘indrinken’ in afwachting van het uur dat ze naar het partycentrum kunnen. In deze krant beschreef een onderwijzeres hoe ouders haar dagelijks opdrachten komen verstrekken voor de verzorging van hun kinderen, variërend van hun dieet en hun kleding tot hun geestelijk welzijn. Diezelfde ouders doen volgens haar bij het uitgaan van de school navraag naar het naleven van die opdrachten.

Het onderwijs lijkt soms bijzaak, gezien de verwachtingen die scholen moeten inlossen. Het klaslokaal is een soort gezinsvervanger, met de leerkracht als ideale vader of moeder en recht op instant attentie voor elke leerling in de knel. Bij problemen wordt gerekend op psychologische en maatschappelijke begeleiding. Criminele praktijken als drugshandel en seksueel misbruik, waar zelfs de politie niet van terug heeft, heeft de school maar te ondervangen.

Het is uiteindelijk aan ouders om hun kinderen te vermanen: spijbelen is belachelijk. Of: comazuipen vernietigt de hersencellen, dus dat doen we niet. Of: gewelddadigheid duld ik niet, en trouwens, hier met dat mes. Makkelijk is dat niet. Pubers vinden het niet nodig om te luisteren. En ze zijn in staat tot het optrekken van rookgordijnen die des te ondoordringbaarder zijn omdat ze al snel worden toegeschreven aan iets dat ‘nu eenmaal’ bij hun leeftijd hoort.

Ouders kunnen hulp vragen, bijvoorbeeld op de school waar hun kind dagelijks wordt geobserveerd. Hun verantwoordelijkheid opdringen aan de school is ongepast. En naïef. Want op school is hun unieke kind per definitie een leerling – een van velen.