Cultuur snuiven in de Bijlmer

De Bijlmermeer werd in de jaren zestig ontwikkeld als voorbeeld van de maakbare samenleving.

De ideale leefruimte werd het niet, maar het tij keert.

Afgelopen zaterdag werd de internationale kunstmanifestatie Open Source Amsterdam geopend. Tot en met 11 juli vormen 16 kunstwerken van 15 nationale en internationale kunstenaars een kunstroute in de Bijlmer. Foto’s Jan-Reinier van der Vliet Vliet, Jan-Reinier van der

Dat Amsterdam Zuidoost meer is dan hoge criminaliteitscijfers, tienermoeders en schimmige praktijken in kelderboxen lijkt misschien een inkoppertje, maar weinig Nederlanders nemen de moeite om de leuke kanten van het stadsdeel te ontdekken. Jammer, want er gebeurt veel op het gebied van kunst, cultuur en lifestyle. Maatschappijkritisch, ondernemend en buiten de mainstream om, zeggen kunstenaars en creatievelingen. Weet de rest van het land wel wat het mist?

In de trein hoorde Quinsy Gario, (video)kunstenaar en oud-bewoner van de Bijlmermeer, een fraai voorbeeld van het imagoprobleem van stadsdeel Zuidoost. Terwijl de trein de Bijlmerbajes passeerde, wees een oma de gevangenis aan haar kleinzoon aan: „Kijk, dat is de Bijlmer.”

De Bijlmermeer werd in de jaren zestig ontwikkeld als voorbeeld van de maakbare samenleving. Met veel groen en gigantische galerijflats in een futuristische, parkachtige setting zou dit de ideale leefruimte voor Amsterdammers moeten worden. Het liep anders en het stadsdeel met ruim 80.000 inwoners en meer dan 120 nationaliteiten kampt al jaren met een slecht imago. Maar het tij keert, zeggen inwoners.

Kunstenaar Gario vestigde zich in de jaren negentig in de Bijlmermeer. In de flat ‘Florijn’ werden de kelderruimtes omgebouwd tot reusachtige ateliers, variërend van 130 tot 180 vierkante meter. Daar ontstond ‘Flatstation’, een collectief van 15 kunstenaars, die wonen en werken in de flat Florijn. Gario was destijds benieuwd naar de wijk, waar hij wel vooroordelen over had, maar hij kwam er al gauw achter dat de meeste vooroordelen nergens op waren gebaseerd. „Natuurlijk zijn er plekken waar ik ook niet heen ging ’s avonds, maar dat getto-imago is echt achterhaald.”

Yukio Cheung is zakelijk leider van muzikaal evenementenbureau Breathing Bijlmer. Het bureau wil muzikaal talent uit Zuidoost zichtbaarder maken. Het grote verschil met enkele jaren geleden is volgens Cheung dat culturele en artistieke organisaties nu samen een vuist maken om de creatieve industrie in Zuidoost op de kaart te zetten. Niet alleen door het programmeren van kunstevenementen in de Bijlmer zelf – met als hoogtepunt de internationale kunstbiënnale die afgelopen weekeinde werd geopend –,maar ook door talent uit de Bijlmer actief buiten het stadsdeel te promoten. Zo organiseert Breathing Bijlmer concerten en openpodiumavonden in de binnenstad met artiesten uit Zuidoost. „De grachtengordel komt op deze manier steeds een stukje dichterbij.”

Ook kunstenaar Gario ziet in het stadsdeel een impuls van binnenuit. Bewoners stellen zich actiever op naar de buitenwereld. Zo vindt de hiphopscene in de Bijlmer, die lange tijd een verborgen undergroundwereld was, steeds meer zijn weg naar buiten. „Neem bijvoorbeeld de jongens van hiphoplabel Bijlmer Style, die hebben toch maar mooi mensen in Hilversum zo gek gekregen T-shirts met hun merk te verkopen. De beeldvorming is nog steeds: dat zijn die hiphopgasten die crappy getto-muziek maken, maar een muzikant als Bijlmer Style-voorman Robert Coblijn is zich juist bewust van de verheerlijking van de geweldscultuur.” Ook videokunstenaar Jeffrey Kroeze is volgens hem iemand die bewust afrekent met het stereotype blingblingimago, en invloeden uit de underground scene combineert met meer mainstream kunstvormen. Op deze manier bereikt de creatieve industrie uit Zuidoost een steeds breder publiek.

Bovendien verandert de bevolkingssamenstelling in het gebied. Dertigers die in Zuidoost zijn opgegroeid, keren langzaam weer terug en hebben behoefte aan kunst en cultuur. Vandaar dat het eerste theater van de Bijlmer, het Bijlmer Park-theater, dat dit najaar wordt geopend, een welkome voorziening is.

Niet voor niets richtte Philip (‘Philly’) Bakker zijn multiculturele trainingsbureau Get Entertained op in Zuidoost. „Uit cijfers blijkt dat hier de meeste talentvolle jongeren rondlopen”, vertelt hij. „Wij leiden ze op tot zangers, rappers en stand-up comedians. Alle artiesten die nu op ons podium staan, gaan doorbreken, let maar op.” Waarom mensen naar de Bijlmer moeten komen? „Het is hier geen Hollywood, maar ruw entertainment en het barst van de potentie.”

Op de hoogte blijven van wat er gebeurt in Zuidoost? Kijk op www.zocultuur.nl

    • Eva Kelder